جامعه اطلاعاتی، شکل‌گیری و شاخصهای آن

Abstract

<strong>در ادبیات جامعة اطلاعاتی، وجود سه رویکرد فکری متفاوت، در تبیین علل و شرایط شکل گیری این جامعه، قابل تشخیص است: رویکرد بازار ـ محور که تغییر بافت نیروی کار در جوامع صنعتی و تغییر ساختار اقتصادی را عامل شکل گیری جامعه اطلاعاتی می داند؛ رویکرد فناورانه، عواملی مانند رایانه و فناوریهای متعلق به آن را به عنوان عامل اصلی دگرگونی اجتماعی اعلام می‌دارد؛ در رویکرد سوم، دانش اساس تغییر در شکل تولید از کالا به ارائة خدمات در جوامع فراصنعتی معرفی و اطلاعات، مبنای اصلی شکل گیری جامعة اطلاعاتی شناخته می شود. </strong><br /> <strong>در نهایت، انگیزه‌های دستیابی به جامعة اطلاعاتی در جوامع مختلف، این عوامل هستند: نیروهای گستردة فراملی برخاسته از شرایط اقتصاد جهانی و رقابت در بازارهای بین‌المللی، برنامه‌ریزیهای ملی دولتها برای حفظ موقعیت مناسب اقتصادی و تأثیرگذاری جهانی (برای کشورهای پیشرفته) و نیز رسیدن به رشد و توسعة اقتصادی بلندمدت (برای کشورهای کمتر توسعه یافته). شاخصهایی که در طبقه‌بندیهای مختلف برای سنجش و تعیین فاصله و رتبه کشورها نسبت به هم در جامعة اطلاعاتی استفاده می‌شوند، عبارتند از: سطح‌ آموزش و درصد باسوادی، میزان بهره‌برداری و سهولت دسترسی به رسانه‌های ارتباط جمعی مثل اینترنت، تلفن، تلویزیون، روزنامه و کتاب، ساختارهای نظام‌یافته برای تولید، پردازش و گردش اطلاعات در جامعه، برنامه‌ریزی دولتها برای تحقق جامعه اطلاعاتی، شاغلان بخش اطلاعات، دانش‌آموختگان علوم رایانه و رشته‌های مهندسی و زیرساختهای ارتباطی و شبکه‌ای. </strong>