تاثیر جهت دامنه و خاک بر خصوصیات کمی و کیفی گونه ممرز (Carpinus Betulus L.) در جنگلهای ارسباران

Abstract

ممرز یکی از گونه‌های غالب جنگل‌های ارسباران بوده و بیشترین درصد آمیختگی توده‌های جنگلی در این منطقه رویشی مربوط به این گونه است. هدف از این مطالعه شناخت ویژگی‌های کمی و کیفی ممرز در جهات جغرافیایی مختلف و شناخت ویژگی‌های خاک رویشگاه آن است. در این بررسی در دامنه‌های شمالی 15 قطعه نمونه و درسایر جهات 10 قطعه نمونه دایره‌ای شکل 3 آری به صورت تصادفی برداشت شد. در هر قطعه نمونه کلیه درختان با قطر برابر سینه بیش از 6 سانتی‌متر مورد اندازه‌گیری قرار گرفته و در خصوص پایه‌های ممرز دو قطر عمود بر هم تاج نیز اندازه‌گیری شد. جهت بررسی تجدید حیات، قطعات نمونه 5/0آری به مرکزیت قطعه نمونه اصلی پیاده شده و زادآوری در سه طبقه شمارش شد. برای بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک در محل برداشت قطعات نمونه در جهت شمال 3 نمونه و در سایر جهات 2 نمونه خاک از عمق 30-0 سانتی‌متر برداشت شدند. نتایج نشان داد خالص‌ترین رویشگاه‌های ممرز در دامنه‌های شمالی با 9/91 درصد حضور ممرز و آمیخته‌ترین آن در دامنه‌های جنوبی دیده می‌شوند. بیشترین میانگین قطر برابر سینه( سانتی‌متر) در دامنه‌های شمالی (50/12) و شرقی (20/12) و کمترین آن در دامنه‌های جنوبی (26/9) اندازه‌گیری شد. قطر تاج(متر) گونة‌ ممرز در دامنه‌های شمالی (49/2) و جنوبی (42/2) بیشتر از سایر جهات بوده و کمترین مقدار آن در دامنه غربی (27/2) مشاهده‌ شد. نتیجه آنالیز PCA نمونه خاک‌های برداشت شده برای تعیین مهمترین منابع تغییرات خاک نشان داد لای، شن و پتاسیم مهم‌ترین منابع تغییرات عوامل محیطی در رویشگاه ممرز هستند.