بررسی مؤلفه‌ها و شاخص‌های اقدامات پلیس در پیشگیری از جرم

Abstract

در جامعه امروزی به دلیل پیچیده تر شدن جرائم و تغییر روش‌ها و شیوه‌های جرم، اثر اقدامات سلبی در حوزه ی پیشگیری از جرم کارساز نبوده و در صورت موفقیت نسبی نیز، اثری ریشه ای و ماندگار نخواهد بود. پلیس در بیشتر کشورها از جمله کشور ایران به منظور رفع این کاستی با تغییر رویکرد به جامعه محوری، بر پیشگیری اجتماعی و وضعی در کنار پیشگیری کیفری تأکید دارد و تحقق این امر تنها با برنامه‌های مبتنی بر دیدگاه سیستمی و تمرکز بر فرایند تکوین و تکرار جرم می‌تواند میسر گردد. بنابراین این مقاله می‌کوشد تا ضمن دستیابی به مؤلفه‌ها و شاخص‌های اقدامات پلیس در پیشگیری از جرم، به این سوال پاسخ دهد که مؤلفه‌ها و شاخص‌های اقدامات پلیس در زمینه پیشگیری از جرم، کدامند؟ این تحقیق از نظر هدف و جهت‌گیری کلی کاربردی است. از طرف دیگر، تحقیق حاضر به جهت گردآوری داده‌ها در زمره تحقیقات کیفی- اکتشافی محسوب می‌شود. جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه خبرگان، مدیران، کارشناسان پلیس در حوزه پیشگیری از جرم است. برای انتخاب نمونه از روش‌ هدفمند قضاوتی استفاده می‌شود که روشی غیراحتمالی است. در این روش، بعد از انجام 16 مصاحبه، عوامل اصلی و فرعی در مصاحبه‌های قبلی تکرار می‌شد و پژوهشگر به اشباع رسید. داده‌های کیفی لازم جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل محتوا به مثابه تکنیکی پژوهشی، مفاهیم، مقوله‌ها و عوامل اصلی و فرعی شناسایی و مورد تحلیل قرار گرفت. کدهای فرعی و اصلی حاصل از مصاحبه‌های انجام شده با خبرگان و فرماندهان نیروی انتظامی بیانگر این است که در مجموع 24 شاخص بدست آمد که بر اساس مبانی نظری مطالعه در قالب 4 مؤلفه‌های اقدامات پلیس در زمینه پیشگیری از جرم، شناسایی و طبقه بندی شدند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد هر چه قدر بتوان فرایند تکوین و ظهور جرم در آینده را پیش بینی نمود، از ظرفیت‌های سازمانی و محیطی به صورت کیفی، عقلایی در برنامه‌های پیشگیرانه استفاده نمود، احساس نظارت پلیس در مجرمین را افزایش داد، در فرایند رسیدگی‌های قضایی، تصمیم سازی مناسبی برای سیستم قضایی فراهم نمود، به همان اندازه می‌توان اقدامات پلیس را در پیشگیری از جرم، موفقیت آمیز قلمداد نمود.