تاثیر عوامل مختلف محیطی بر انتخاب زیستگاه توسط Salmo truttaدر رودخانه کرج

Abstract

<strong>در بوم‌ شناسی انتخاب زیستگاه عامل مهمی در پیش ‌بینی توزیع و فراوانی گونه ‌ها محسوب می </strong><strong>‌</strong><strong>شود. در خصوص ماهیان تعیین انتخاب زیستگاه به ‌ویژه </strong><strong>در </strong><strong>مورد </strong><strong>گونه ‌های </strong><strong>در </strong><strong>معرض </strong><strong>خطر، </strong><strong>نادر، </strong><strong>بومی </strong><strong>یا </strong><strong>دارای </strong><strong>پراکنش </strong><strong>منقطع </strong><strong>و </strong><strong>گونه‌های حساس به </strong><strong>اثرات </strong><strong>توسعه دارای اهمیت بوده و اقدام موثری در جهت حفاظت </strong><strong>از </strong><strong>تنوع </strong><strong>زیستی </strong><strong>ماهیان </strong><strong>و </strong><strong>برنامه ‌ریزی </strong><strong>برای </strong><strong>کاربری </strong><strong>اراضی محسوب می</strong><strong>‌ </strong><strong>شود. ویژگی </strong><strong>‌</strong><strong>های زیستگاهی </strong><strong><em>Salmo</em></strong><strong> <em>trutta</em></strong><strong> در رودخانه کرج با تحلیل اثر متغیرهای عمق، سرعت </strong><strong>‌جریان، عدد </strong><strong>Froude</strong><strong>، شاخص بستر، پناه بستر، پوشش دیداری، پوشش ترکیبی و مناطق استخری در 16 ایستگاه با جمع </strong><strong>‌</strong><strong>آوری داده </strong><strong>‌</strong><strong>ها طی سال ­های 1395 و 1396 با استفاده از نرم ‌افزار </strong><strong>HABSEL</strong><strong> تعیین و محدوده‌ های </strong><strong>زیستگاه </strong><strong>مورد استفاده و </strong><strong>انتخاب </strong><strong>شده این گونه با توجه به ­میزان </strong><strong>دسترسی به هر متغیر مشخص شد. بر اساس نتایج، زیستگاه انتخابی خال قرمز در رودخانه کرج در عمق ۵۲-۴۶، سرعت جریان 0/45-0/40 متر بر ثانیه، عدد </strong><strong>Froude</strong><strong> 0/26-0/30، شاخص بستر 3/8-3/4، پناه بستر 20-10، پوشش دیداری 64-56، پوشش ترکیبی 21-17/5 و مناطق استخری 28-21 می­ باشد. در </strong><strong>بین </strong><strong>متغیرهای </strong><strong>مورد بررسی </strong><strong>در </strong><strong>رودخانه </strong><strong>کرج، </strong><strong>شاخص </strong><strong>عدد <strong>Froude</strong></strong><strong>، سرعت جریان و عوامل بستر بیش ­ترین مطلوبیت را برای </strong><strong><em>Salmo trutta </em></strong><strong>داشتند. با وجود فراهم بودن شرایط مطلوب در برخی نقاط رودخانه کرج جهت سکونت قزل­ آلای خال قرمز، به ­نظر می­ رسد عدم حضور این گونه در آن نقاط ناشی از اختلالات انسانی بر اکوسیستم‌ های آب شیرین یا تغییرات اقلیمی بسیار شدید مانند سیل باشد.</strong>