ارزیابی کمّی آلودگی فلزات سنگین در خاک

Abstract

چکیده آلودگی و انباشت فلزات سنگین در آب و خاک به دلیل سمّیت، فراوانی منابع آلاینده، تجزیه­ناپذیر بودن و انباشت آنها در محیط، مشکلی جدی در سطح جهان است. آگاهی از میزان آلودگی فلزات سنگین در سیستم­های خاک در تصمیم­گیری جهت کاهش آلودگی، کاهش در معرض­ قرارگیری انسان با آلودگی ناشی از فلزات سنگین و حفاظت انسان از خطرات آلودگی ضروری به نظر می­رسد. در این راستا از شاخص­های ارزیابی آلودگی به عنوان ابزاری مفید برای ارزیابی میزان آلودگی استفاده می­کنند. در این مقاله برای ارزیابی میزان آلودگی فلزات سنگین در خاک شاخص زمین­انباشت (Igeo)، فاکتور غنی­سازی (EF)، شاخص آلودگی (PI)، فاکتور آلودگی (Cf)، فاکتور خطر اکولوژیکی (Eri)، مجموع شاخص آلودگی (PIsum)، شاخص آلودگی نمرو (PINemerow)، شاخص بار آلودگی (PLI)، میانگین شاخص آلودگی (PIavg)، ضریب بُرداری شاخص آلودگی (PIVector)، فاکتور غنی­سازی زمینه (PIN)، آلودگی چند-عنصری (MEC)، شاخص امنیت آلودگی (CSI)، شاخص احتمال سمیت (MERMQ)، درجه آلودگی (Cdeg)، خطر اکولوژیکی بالقوه (RI)، درجه آلودگی اصلاح شده (mCd) و فاکتور در معرض قرارگیری (ExF) مرور شدند. در پایان، روشی برای بی­بعدسازی شاخص­های فوق و محاسبه شاخصی تلفیقی حاصل از مجموع نمره وزن­دار شده همه شاخص­های منفرد برای تصمیم­گیری در خصوص آلودگی خاک پیشنهاد ­گردید. استفاده از این شاخص­ها می­تواند در ارزیابی کمّی و پهنه­بندی آلودگی خاک برای اهداف مدیریتی سودمند باشد.