تحلیل رابطه بین وقوع خشک‌سالی‌های هواشناسی و هیدرولوژیک و تغییر زی‌توده جنگل‌‌های مانگرو خلیج گواتر در یک دوره 34ساله

Abstract

تحلیل تغییر در توان تولیدی جنگل‌‌های مانگرو و بررسی رابطه آن با وقوع دوره‌های خشک‌سالی‌ می‌تواند اطلاعات ارزشمندی را از میزان آسیب‌پذیری این بوم‌سازگان‌ها نسبت ‌به اثر نامطلوب ناشی از تغییر اقلیم ارائه کند. در پژوهش پیش‌رو، تأثیر وقوع خشک‌سالی‌های بلندمدت بر توان تولیدی جنگل‌های مانگرو خلیج گواتر در استان سیستان و بلوچستان بررسی شد. با آماربرداری و اندازه‌گیری قطر یقه درختان حرا (<em>.Avicennia marina (</em>Forssk.<em>) </em>Vierh)، محاسبه زی‌توده روزمینی و زیرزمینی آن‎ها در قطعه‌نمونه‌‌ها و تجزیه‌وتحلیل رابطه بین این مشخصه‌ها با تصاویر ماهواره‌ لندست، سری زمانی 34ساله (1986 تا 2019) زی‌توده درختان حرا نقشه‌سازی شد. سپس، رابطه بین تغییرات زی‌توده با وقوع خشک‌سالی‌ هواشناسی (اندازه‌گیری‌شده با استفاده از SPI) و خشک‌سالی‌ هیدرولوژیک (اندازه‌گیری‌شده با استفاده از SSFI) تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج نشان داد که مطابق با روند تغییر شدت وقوع خشک‌سالی‌های هواشناسی و هیدرولوژیک، زی‌توده روزمینی و زیرزمینی نیز روندهای افزایشی و کاهشی در طی دوره 34ساله داشت، به‌طوری‌که در دوره ترسالی پیش از سال 1998، روند افزایشی برای زی‌‌توده مشاهده شد. با وقوع خشک‌سالی‌های بلندمدت پس از سال 1998، روند کاهشی مقادیر زی‌توده تا سال‌های پایانی دوره ادامه یافت. انطباق بین روند تغییرات زی‌توده و تغییرات SPI و SSFI سبب شد تا همبستگی زیادی بین تغییرات زی‌توده با تغییرات شدت وقوع خشک‌سالی‌های هواشناسی و هیدرولوژیک به‌دست آید (ضریب‌های همبستگی بیشتر از 0/82). نتایج این پژوهش می‌‌تواند برای تهیه برنامه‌‌های سازگاری با تغییر اقلیم و نیز برنامه‌‌های احیا و توسعه جنگل‌‌های مانگرو در استان سیستان و بلوچستان استفاده شود.