کاربرد مدل SWAT در شبیه‌سازی رواناب ماهانه، حوزه آبخیز دریاچه ارومیه در استان کردستان

Abstract

مدل ارزیابی خاک و آب (SWAT) یک مدل پیوسته و نیمه توزیعی می‌باشد. مدل SWAT قابلیت اتصال به سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) را دارد. این مدل با استفاده از طیف وسیعی از اطلاعات همانند اطلاعات فیزیکی حوضه‌ها (خاک، کاربری اراضی و شیب) و همچنین، اطلاعات هواشناسی همانند بارندگی، درجه حرارت، باد، رطوبت نسبی و تابش خورشیدی می‌تواند فرایند‌های هیدرولوژیکی را در حوزه‌های آبریز در مقیاس زمانی روزانه، ماهانه و سالانه شبیه‌سازی کند. شبیه‌سازی فرایندهای هیدرولوژیکی در حوزه‌های آبخیز برای پیش‌بینی اتفاقات آینده در آن حوضه‌ها و تعیین راهکارهای مقابله با آن‌ها امری ضروری می‌باشد. در این پژوهش با استفاده از مدل هیدرولوژیکی SWAT اقدام به شبیه‌سازی رواناب خروجی در محدوده بالادست ایستگاه هیدرومتری سنته در حوزه آبخیز دریاچه ارومیه در استان کردستان در ایران با مساحت km²5306 شد. شبیه‌سازی رواناب در یک دوره آماری هفت ساله 2007-2013 انجام شد. پنج سال ابتدایی این دوره 2007-2011 برای واسنجی مدل با استفاده از 21 پارامتر مختلف و دو سال انتهایی آن 2011 و 2012 جهت اعتبارسنجی با استفاده از دو شاخص آماری ضریب ناش‌ساتکلیف (NSE) و ضریب تعیین (R²) مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به هیدروگراف شبیه‌سازی شده و مشاهداتی رواناب ماهانه، شاخص‌های آماری محاسبه شده مدل SWAT در دوره واسنجی و هم در دوره اعتبارسنجی در مقیاس زمانی ماهانه دارای نتایج قابل قبولی در شبیه‌سازی رواناب می‌باشد، به‌طوری که مقادیر ضریب NSE و R² در دوره واسنجی به­ترتیب معادل 78/0 و 82/0 و برای دوره اعتبارسنجی 9/0 و 91/0 محاسبه شد.