تأثیر قرق بر عملکرد اندام‌های هوایی و زیر‌زمینی گونۀ Trifolium pratense L. در مراتع شغال‌درۀ‌ نمین، استان اردبیل

Abstract

هدف این تحقیق که در سال 1396 انجام شد بررسی تأثیر قرق 25 ساله بر عملکرد اندام‌های هوایی و زیر‌زمینی گونۀ‌ <br /> <em>Trifolium pratense</em> بوده است. در مراتع منطقۀ شغال دره اردبیل سه مکان در داخل و سه مکان در خارج قرق کاملاً نزدیک هم انتخاب شد. در هر مکان سه ترانسکت 100 متری مستقر و از سطح 10 پلات یک مترمربعی خصوصیات پوشش گیاهی (تولید کل، درصد تاج پوشش کل و تاج پوشش پهن‌برگان علفی) اندازه‌گیری شد. به منظور انتخاب پایه‌های <em>T. pratense</em> و اندازه‌گیری پارامترهای مورد بررسی (اندازه‌گیری تأثیر قرق بر عملکرد اندام‌های <em>T. pratense</em>) علاوه بر ترانسکت‌های قبل، در هر مکان سه ترانسکت 50 متری (تصادفی) مستقر شد. در امتداد هر ترانسکت 10 نقطۀ تصادفی انتخاب شده و نزدیک‌ترین گونه به <em>T. pratense</em>مشخص شد. طول ریشه، ساقه، گل‌آذین، ارتفاع و قطر یقه <em>T. pratense</em> ثبت شد. گل‌آذین، ساقه و ریشۀ <em>T. pratense</em> انتخاب‌شده قطع‌ و پس از هواخشک شدن‌ با ترازوی دقیق وزن شد. نتایج نشان داد تولید کل در داخل قرق (06/2413 کیلوگرم در هکتار) اختلاف معنی‌داری با خارج قرق (84/963 کیلوگرم در هکتار) داشت (01/0P<). تولید <em>T. pratense</em> در داخل قرق (84/99 کیلوگرم در هکتار) اختلاف معنی‌داری با خارج قرق (75/22 کیلوگرم در هکتار) داشت (01/0P<). اثر متقابل قرق و طبقات ارتفاعی بر تاج پوشش (کل و پهن برگان علفی‌)، تعداد گل‌آذین، قطر یقه، وزن اندام‌های گیاه (01/0P<) و تلاش بازآوری (05/0P<) معنی‌دار بود. به‌طورکلی نتایج نشان ‌داد که قرق سبب افزایش تاج پوشش گیاهی و تولید کل گیاهان شد. همچنین، عملکرد اندام‌های هوایی و زیرزمینی در گونۀ <br /> <em>T. pratense</em>در داخل قرق بیش‌تر از خارج قرق بوده است. بالا بودن عملکرد اندام‌های هوایی و زیرزمینی این گیاه شاخص در داخل قرق، می‌تواند بیانگر وجود تعادل و پایداری مراتع قرق‌شده باشد.