فمینیسم لیبرال و حقوق دینی زنان مسلمان: مناسبات سیاست، جنسیت و دین

Abstract

هدف پژوهش حاضر مطالعه چالش‌ها و تعارضات نظریه سیاسی فمینیسم، به ویژه گرایش لیبرالی درباره حق دین‌داری زنان بود و نشان داده شد که چگونه بنیادهای فلسفه سیاسی معاصر غرب مثل آزادی، برابری، عدالت، قدرت وغیره به ایجاد چالش‌هایی در این زمینه منجر شده است. در این راستا و با روش توصیفی ـ تحلیلی، ضمن بررسی اجمالی نسبت دین و فمینیسم، به دو مواجهه واقعی این مکتب با مسائل مسلمانان اشاره گردیده و بخشی از دشواری‌های مناسبات دین، سیاست و جنسیت در غرب تشریح شد. همچنین با روش تحلیل فلسفی ابعاد و عوامل چالش‌های فمینیسم لیبرال در مدیریت این سه گانه(دین، سیاست و جنسیت) بررسی شد. تلاش‌های آشتی‌جویانه فمینیسم لیبرال با دین و نیز ارزیابی آرای مذکور و نقاط قوت و ضعف این آرای سیاسی در نسبت با دین و جنسیت از دیگر مباحث مورد بررسی در این پژوهش بود. نتایج حاکی از آن است که غالب فمینیست‌های لیبرال به طور سنتی زندگی زنان دیندار را خالی از آزادی، عاملیت، خودآیینی، عدالت، حقوق اساسی و برابری تلقی می‌کنند. تنها در سال‌های اخیر است که با افزایش فعالیت زنان مسلمان در بازنمایی خود و تجاربشان، این قرائت مورد تردید قرار گرفته است و نظریاتی چون چندفرهنگی‌گرایی در راستای آشتی لیبرالیسم و گروه‌های دیندار گام برداشته‌اند. به نظر می‌رسد هر دو گرایش لیبرالی و فمینیستی به سبب گرانباری از میراث فلسفه سیاسی مدرن در حل اساسی این تعارضات ناتوان باشند.