آزادی دریاهای آزاد در تقابل با اعمال صلاحیت دولت ساحلی با اتکا به پرونده نوراِستار در دیوان بین‌المللی حقوق دریاها

Abstract

سوخت‌رسانی، فعالیت مجاز و جلوه‌ای از آزادی دریانوردی است. رسیدگی به ابعاد مختلف سوخت‌رسانی کشتی خارجی در دریاهای آزاد در صلاحیت دولت صاحب ‌پرچم است. اختلاف‌نظر طرفین دعوا در پرونده کشتی نوراِستار، پیش‌ روی دیوان بین‌المللی حقوق دریاها و ارتباط­دادن آن با اعمال صلاحیت دولت ساحلی از طریق دولت ثالث در امور ذیل صلاحیت دولت صاحب‌ پرچم، فاقد سابقه است. مطالعه پرونده نوراِستار با روش توصیفی تحلیلی و اتکا به رویه‌قضایی دیوان بین‌المللی حقوق دریاها، موضوع و هدف این نوشتار و واجد نوآوری است. سؤال اصلی پژوهش این است که حق آزادی دریانوردی کشتی خارجی در پوشش فعالیت سوخت‌رسانی، با اعمال صلاحیت دولت ساحلی در رویه‌قضایی دیوان بین‌المللی حقوق دریاها چه ارتباطی دارد؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که حق آزادی دریانوردی کشتی خارجی در ارتباط مستقیم با اعمال صلاحیت دولت ‌ساحلی است. اما بر اساس رویه دیوان‌ بین‌المللی حقوق دریاها، سوخت‌رسانی کشتی خارجی در دریاهای آزاد، وقتی‌ که تمام یا بخشی از سوخت‌رسانی کشتی خارجی در دریای سرزمینی یا منطقه نظارت آن دولت انجام شده باشد در صلاحیت دولت ‌ساحلی نیست. در این شرایط، استناد دولت‌ ساحلی به حق اعمال صلاحیت در امور کشتی خارجی در دریای سرزمینی کفایت نمی‌کند، هرچند که کشتی خارجی بعد از سوخت‌رسانی به دریای سرزمینی آن دولت یا دولت ثالث، برگشته و تحت کنترل مستقیم قضایی آن دولت قرار گرفته باشد.