بررسی میزان تطابق قوانین حمایتی از محیط زیست و منابع طبیعی در ایران با چهارچوب سازمان جهانی تجارت؛ با تاکید بر اصول پایداری

Abstract

حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست از جمله اهداف عالیه سازمان جهانی تجارت می‌باشد. هدف از انجام این تحقیق، سنجش میزان انطباق قوانین حمایتی از محیط زیست و منابع طبیعی در ایران با چهارچوب این سازمان؛ با تاکید بر اصول پایداری می‌باشد.روش تحقیق توصیفی–پیمایشی است.ابتدا،قواعد حقوقی وبین‌المللی محیط‌زیست در8گروه جداگانه تقسیم‌بندی ومیزان تعهدات ایران نسبت به آنهابررسی شد.سپس،شاخص‌های زیست‌محیطی وسنجه‌های مرتبط ازدیدگاه سازمان جهانی تجارت استخراج و در5دسته جداگانه ارزیابی شدند.از پرسشنامه محقق‌ساخته برای تعیین میزان تطابق مولفه‌هااستفاده گردید.جامعه آماری تحقیق شامل کارشناسان خبره ونمونه آماری40نفر تعیین گردید.از آزمون‌ کولموگروف-اسمیرنوف برای نرمال بودن توزیع داده‌ها و از‌ تحلیل عاملی برای مقایسه بین میانگین‌ها استفاده شد.نتایج نشان از پذیرش 100درصدی تعهدات و انجام54درصدی آنها دارد.بیشترین میزان انجام تعهدات به «منع تجارت گونه‌های خاص» و کمترین به «تغییر اقلیم و گرمایش جهانی» اختصاص دارد.در میان شاخص‌های پنجگانه سازمان جهانی تجارت،«قوانین و سیاست‌های محیط زیستی» با بارعاملی 64/0 و شاخص t (تی) 81/9 بهترین متغیر تعیین گردید.همچنین،کمترین وزن متعلق به شاخص «قواعد حقوقی مربوط به حل‌و‌فصل دعاوی محیط زیستی» با بارعاملی 49/0 و شاخص t (تی) 96/7 بوده است.نظر کارشناسان تنها در 2 مورد (مدیریت پسماندهای ویژه و خطرناک با وزن عاملی 7 و عدم آلودگی اکوسیستم‌های آبی با وزن 6) با میزان انجام تعهدات ایران در خصوص قواعد حقوق بین‌الملل محیط زیست تطابق دارد و در سایر موارد عدم تطابق دیده می‌شود.به نحویکه در خصوص مولفه «منع تجارت گونه‌های خاص» نظرات کارشناسان با میزان انجام تعهدات ایران کاملاً متفاوت و از لحاظ وزن عاملی در تضاد است.