کارکرد پیمان پولی دو جانبه در نظام پرداخت تجارت بین‌الملل: در شرایط تحریم اقتصادی

Abstract

وابستگی نظام پرداخت‌ها در تجارت فرامرزی ایران و استفاده از ارزهای جهان روا همچون دلار، منجر به آسیب‌پذیری فزاینده اقتصاد ایران در مقابل تحریم‌های اقتصادی شده است. ایالات‌متحده آمریکا با آگاهی از این امر، مبادرت به وضع تحریم‌های مالی نموده که موجب اختلال شدید در انجام تبادلات مالی بین‌المللی ایران شده است. در راستای کاهش آثار تحریم‌های مالی، پیمان‌های پولی دو جانبه می‌توانند با حذف استفاده از ارزهای ثالث، چرخه پرداخت‌ها در تجارت فرامرزی بین کشورها را تسهیل کنند. این پیمان‌ها با تکیه بر تفکیک بین کارکردهای پول، صرفاً از ارزهای جهان روا به عنوان مبنای حسابداری در پیمان‌های پولی بهره می‌برند و پرداخت‌ها را به ارزهای ملی انجام می‌دهند. انعقاد و اجرای این پیمان‌ها به صورت مطلوب منتج به تقویت جایگاه پول ملی در مناسبات اقتصادی بین‌المللی و کاهش آثار سوء تحریم‌های اقتصادی خواهد شد. البته پیمان‌های مزبور دارای ملاحظات اقتصادی و اجرایی هستند که در صورت عدم رعایت، منتهی به تضعیف صنایع داخلی و کاهش ارزش دارایی‌های ارزی بانک مرکزی خواهد شد. در این نوشتار، سعی شده است با واکاوی مطالب فوق‌الذکر، شمایی کارکردی از ایجاد و اجرای این سازوکار مالی بین‌المللی در شرایط تحریم اقتصادی ارائه گردد.