تأثیر انقلاب منابع غیرمتعارف گاز بر بازار جهانی گاز، محیط زیست و امنیت انرژی

Abstract

گاز طبیعی به دلیل ویژگی‌های منحصر به فرد خود از جمله آلایندگی کمتر نسبت به سایر سوخت‌های فسیلی توسط کارشناسان حوزه انرژی به‌عنوان امیدبخش‌ترین سوخت فسیلی در قرن بیست و یکم در نظر گرفته شده است؛ بطوری که آژانس بین‌المللی انرژی در گزارش چشم‌انداز انرژی سال 2011 از دوره کنونی به عنوان «عصر طلایی گاز» یاد می‌کند. از طرف دیگر، پیشرفت‌های فناورانه در یک دهه گذشته امکان بهره‌برداری از حجم عظیمی از منابع گاز طبیعی که در گذشته به دلیل هزینه بالای تولید و فقدان فناوری مناسب قابل برداشت نبودند را فراهم نمود و موجب گردید تولید گاز طبیعی بویژه در منطقه آمریکای شمالی افزایش چشمگیری یابد. این تحول فناورانه که از آن به‌عنوان «انقلاب منابع نامتعارف گاز» یاد می‌شود باعث شد ایالات متحده آمریکا در سال 2010 با پشت سر گذاشتن روسیه بزرگترین تولیدکننده گاز طبیعی در جهان شود و این کشور از واردکننده عمده گاز به صادرکننده بالقوه آن تبدیل شود. انقلاب منابع نامتعارف گاز تغییرات عمده‌ای در مؤلفه‌های بازار جهانی گاز طبیعی از قبیل ذخایر، عرضه، تقاضا، قیمت، نظام قیمت‌گذاری، قراردادها و تجارت گاز طبیعی ایجاد کرد. مصرف‌کنندگان عمده انرژی و گاز طبیعی با وقوع انقلاب گاز شیل به دلیل افزایش میزان عرضه انرژی به بازارهای جهانی، متنوع‌سازی منابع عرضه، کاهش وابستگی به تولیدکنندگان سنتی و ثبات قیمت‌های انرژی در بازار با بهبود وضعیت امنیت عرضه انرژی مواجه هستند؛ تولیدکنندگان سنتی نیز در زمینه امنیت تقاضا با چالش‌هایی در آینده روبرو خواهند شد.