تحلیل روایت اسطوره‌ای منظومۀ آرش کمانگیر

Abstract

منظومة «آرش کمانگیر»، سرودۀ سیاوش کسرایی، از نمونه‌های خوب اشعار روایی معاصر است که می‌تواند از دیدگاه نظریه­های روایت‌شناسی تحلیل و تفسیر شود. در این مقاله براساس نظریه‌های تولان، ژنت، گرماس و... علاوه‌بر مواردی چون طرح و پیرنگ، زمان، شخصیت‌پردازی، کانون‌سازی و... به بازنمایی پیوند روایت­پردازی کسرایی با ماهیت اسطوره‌ای این داستان نیز پرداخته‌ایم. بر این اساس تحلیل­های این پژوهش در حوزۀ روایت‌شناسی شناختی نیز وارد می­شود. نتیجۀ این پژوهش، آشکارکنندۀ استفاده شاعر از راویان متعدد، در راستای پیشبرد روایت و برجسته‌سازی شرایط حاکم بر جامعه از طریق شرح کنش کانونی‌سازان و کانونی‌شوندگان پویایی است که در شکل­گیری یک طرح قهرمانانه و اسطوره­ای به گونه­ای مؤثر عمل کرده­اند. همین روایت­پردازی مناسب و هماهنگی آن با بافت حماسی و توصیفات غنایی متن، موجب تأثیر و تشخص کارکرد اساطیری، جامعه‌شناسانه و ادبی اثر ماندگار کسرایی شده‌است.