جستاری در ضرب المثلهای رایج در فرهنگ شفاهی گویش شیرازی

Abstract

در ضرب­المثل­ها نکات بی­شماری نهفته­است که از ورای آنها می­توان به برخی ویژگی­های قومی هر دیار دست یافت. بسیاری از ضرب­المثل­های ایرانی مکتوب نشده و به­صورت شفاهی سینه به سینه منتقل می­شوند. در این مقاله سعی شده شماری از این دست ضرب­المثل­ها، متعلق به حوزۀ اجتماعی شیراز قدیم، جمع­آوری و مفهوم شناسی شوند. روش تحقیق به دو شیوۀ میدانی و کتابخانه­ای بوده­است. ابتدا برپایۀ مصاحبۀ حضوری از تعدادی کهنسالان ساکن بافت قدیم، تعداد 37 ضرب­المثل پربسامد جمع گردید و بعد از آن، آوانگاری و مفهوم یابی شده، نحوۀ کاربرد آن درمیان مردم تبیین گردید. در این ضرب­المثل­ها، در سطح زیبایی­شناسی دو نکته درخور توجه است: یکی طنزآمیز بودن اغلب این مثل­ها و دیگر کنایی بودن شمار درخور توجهی از آنها.