توزیع جغرافیایی صنعت غذا و عوامل مؤثر بر تراکم آن در کشورهای منتخب جهان ‌و ایران

Abstract

چگونگی توزیع فضایی ‌و پراکندگی جغرافیایی فعالیت‌های تولیدی ‌و استقرار واحدها و بنگاه‌های صنعتی در مناطق مختلف به تصمیمات این واحدها برای مکان‌یابی بستگی دارد. از جمله عوامل مهم مؤثر بر این تصمیم‌گیری‌ها، ساختار بازار است. در این رابطه، تمرکز جغرافیایی، به عنوان یکی از مؤلفه‌های ساختار بازار، نشان‏دهنده توزیع قدرت بازاری است. هدف مقاله حاضر، بررسی توزیع فضایی ‌و اندازه‌گیری ساختار بازار و تمرکز جغرافیایی در صنعت غذا و تحلیل عوامل موجد تمرکز و تراکم جغرافیایی صنعت غذا در بین کشورهای تولیدکننده اصلی جهان با استفاده از شاخص‌های الیسر-گلیسر (EGI)، هرفیندال- هیرشمن (HHI) و الگوی اقتصادسنجی برای مقاطع سالانه 2005 و 2013 بوده است. نتایج پژوهش نشان داد صنعت غذا بالاترین پراکندگی جغرافیایی‌ و کمترین تمرکز جغرافیایی در مقیاس جهانی دارد، اما ساختار بازار جهانی صنعت غذا دارای انحصار چندجانبه متمایل به باز است. عوامل‌ و مؤلفه‌های کلیدی شامل مزیت‌ها ‌و امتیازهای طبیعی ناشی از وفور موجودی عوامـل، آثـار سرریزها و اثرهای داخلی ‌و خارجی تقاضا و دسترسی به بازار از مهم‌ترین دلایل تراکم جغرافیایی در صنعت غذای جهان محسوب می‌شوند.