تعیین میزان موفقیت بنگاه های اقتصادی زودبازده بخش کشاورزی در روستاهای شهرستان زابل

Abstract

در سال‏های اخیر اهمیت و نقش بنگاه‌های زودبازده در کشورهای صنعتی و کشورهای در حال توسعه رو به رشد بوده است. در ایران نیز اهمیت این صنایع به‏خصوص در برنامه‏های اخیر توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور مدنظر بوده و با تأکید زیادی روبه رو شده است. هدف از انجام مطالعه حاضر بررسی میزان موفقیت بنگاه‌های اقتصادی زودبازده بخش کشاورزی و شناسایی عوامل مؤثر بر موفقیت آن‌ها در روستاهای شهرستان زابل در استان سیستان و بلوچستان بود. برای سنجش میزان موفقیت بنگاه‌های زودبازده، شاخص‏های تولیدی و اشتغال‏زایی به‏طور جداگانه برای بنگاه‌ها در زیربخش‌های مختلف کشاورزی در نظر گرفته شد و به وضعیت هر یک از این شاخص‌ها قبل و بعد از دریافت وام پرداخته و حاصل اختلاف این وضعیت محاسبه گردید. در تحلیل عوامل مؤثر بر میزان موفقیت این بنگاه‌ها نیز از مدل رگرسیون چندگانه توأم بهره‌گیری شد. نتایج تحقیق نشان داد که بنگاه‏های زیربخش ماشین‎آلات، به‏علت بهبود در برخی شاخص‌های تولیدی و اشتغال‏زایی، از سایر بنگاه‏ها موفق‏تر بوده و بنگاه‌های دامی و زراعی به ترتیب در رده‌های بعدی قرار گرفتند. از نظر عوامل مؤثر بر موفقیت بنگاه نیز مشخص شد که در زیربخش زراعت و باغبانی، سن مدیر، تحصیلات مدیر، تعداد اعضای خانوار مدیر، تجربه کار کشاورزی مدیر و مقدار وام دریافتی بنگاه با میزان موفقیت این بنگاه‌ها دارای ارتباط معنی‌داری بودند. همچنین در زیربخش ماشین‌آلات کشاورزی، تحصیلات مدیر، فاصله بنگاه تا شهر، میزان وام دریافتی، تعداد نیروی‌کار بنگاه، سطح زیرکشت و عوامل برون‌سازمانی و در زیربخش دام نیز تعداد اعضای خانوار، تجربه کار کشاورزی مدیر، فاصله بنگاه تا شهر، تعداد نیروی کار بنگاه، سطح زیرکشت و عوامل درون‎سازمانی با میزان موفقیت این بنگاه‌ها ارتباط معنی‌داری داشتند.

طبقه‏بندی JEL: L25، Q10