بررسی عوامل اقتصادی مؤثر بر تقاضای صادرات پسته ایران

Abstract

چکیده ایران همواره از نظر تولید و صادرات پسته در جهان رتبه اول را به خود اختصاص داده است، اما بعد از حضور آمریکا در بازار این محصول، سهم ایران در بازارهای جهانی رفته‌رفته تنزل پیدا کرده به طوری که علی‌رغم افزایش صادرات پسته ایران، سهم کشور از بازار جهانی این محصول از لحاظ ارزش از 58 درصد در سال 2000 به 31 درصد در سال 2008 کاهش یافته است که این امر نشان از تضعیف جایگاه ایران در بازارهای بین‌المللی این محصول دارد. از این رو شناخت عوامل مؤثر بر تقاضای صادرات این محصول در طی سالیان گذشته می‌تواند به بهبود جایگاه کشور ایران در بازارهای جهانی کمک شایان توجهی کند. بدین‌منظور برای بررسی عوامل اقتصادی مؤثر بر تقاضای صادرات پسته ایران، کشورهایی که بیشترین سهم واردات را از پسته ایران طی دوره زمانی 1997- 2006 داشته‌اند انتخاب شدند و با استفاده از داده‌های پانل اقدام به براورد تابع تقاضای صادرات این محصول شد. نتایج مطالعه نشان داد که عواملی نظیر قیمت صادراتی پسته ایران و شوک ناشی از وجود سم آفلاتوکسین در سال 2004 اثر منفی و معنی‌دار و متغیرهای قیمت جهانی پسته و درآمد سرانه واقعی اثر مثبت و معنی‌دار بر واردات پسته ایران داشته‌اند. متغیر نرخ ارز نیز اثر معنی‌داری از خود نشان نداد. بنابراین توجه به سرمایه‌گذاری اصولی در تولید و بازار پسته (نظیر توسعه روشهای مناسب کاشت، داشت و برداشت و توجه به سم آفلاتوکسین) می‌تواند سهم صادراتی کشور را در بلند مدت تقویت نماید.

طبقه‌بندی JEL: F12، Q17 کلیدواژه‌ها: ایران، پسته، تابع تقاضای صادرات، داده‌های پانل