آثار اصلاح یارانه‌ها بر نابرابری رفاهی در ایران (مدل‌سازی CGE و شاخص تغییرات معادل EV)

Abstract

یکی از اهداف اصلی دخالت دولت در اقتصاد بهبود شاخص­های برابری در جامعه است. آثار سیاستگذاری‌های اقتصادی بر شاخص­های عدالت در جامعه از اهمیت بالایی نزد سیاستگذاران برخوردار می­باشد. در این مقاله آثار اصلاح یارانه­ها بر شاخص برابری رفاهی در جامعه با استفاده از مدل تعادل عمومی محاسبه­پذیر (CGE) و شاخص تغییرات معادل (EV) بررسی می­شود. مدل­های CGE با شبیه­سازی عددی اقتصاد به شکل ماتریس حسابداری اجتماعی (SAM)، قادر به ارزیابی نیروهای مؤثر بر رفاه خانوارها و ارائه چشم­انداز عددی روشنی از آثار رفاهی سیاستگذاری­های اقتصادی می­باشند. به‌منظور بررسی موضوع تحقیق در این مقاله ده سناریوی متفاوت اصلاح یارانه­ها شبیه­سازی شده است. در قسمت اول تحقیق، یارانه­های غیرمستقیم به‌صورت مرحله­ای کاهش یافته و در قسمت دوم، پنج سناریوی متفاوت از کاهش هم­زمان کل یارانه­های غیرمستقیم و بازپرداخت نقدی آنها به خانوارها، بخش­های تولیدی و دولت شبیه­سازی شده و آثار آنها بر شاخص­ برابری رفاهی در جامعه بررسی شده است. نتایج این تحقیق پیش­بینی می­کنند که با اصلاح یارانه­ها، شکاف رفاهی خانوارها در همه سناریوها کاهش یافته و شاخص برابری رفاهی در جامعه بهبود می­یابد. یکی از نتایج مهم این تحقیق این است که با کاهش سهم دولت و تولید از بازپرداخت یارانه­های آزاد شده، شاخص برابری رفاهی در جامعه بزرگتر می­شود. همچنین مقایسه نتایج سناریوهای بررسی شده حاکی از آن است که شاخص نابرابری رفاهی در سناریوهای بازپرداخت یارانه نقدی بیشتر از سناریوهای بدون بازپرداخت، کاهش می­یابد.