واکاوی ابعاد کیفیت محیط شهری مؤثر بر سطح سلامت روانی شهروندان، مورد مطالعاتی: محله‌های بهار و انقلاب اسلامی شهر سبزوار

Abstract

سازمان بهداشت جهانی، محیط را بر سلامت روانی افراد تأثیرگذار می‌داند. نادیده انگاری جنبه‌های تأثیرگذار محیط ساخته شده بر سلامت روانی شهروندان، سبب شکل‌گیری مسائل مختلف روحی و روانی برای آنان شده است. وجود استرس، پرخاشگری، زودرنجی، افسردگی، بی‌حوصلگی و شکایات جسمانی نتایج چنین شرایطی است. در این پژوهش با فرض این‌که کیفیت محیط شهری بر سلامت روانی شهروندان تأثیر دارد، سعی شده چگونگی این تأثیر مورد بررسی قرار گیرد. نوع پژوهش حاضر کاربردی بوده که به روش ترکیبی، و به شیوه‌ای توصیفی- تحلیلی انجام شده است. بدین منظور جهت بررسی رابطه همبستگی میان کیفیت محیط شهری محله سکونت و سطح سلامت روانی شهروندان، سعی شده است ارتباط یا عدم ارتباط دو متغیر سنجش شود. تعداد 380 نفر از ساکنین دو محله از شهر سبزوار به روش در دسترس احتمالی برای شرکت در این مطالعه انتخاب شدند. برای ارزیابی کیفیت محیط شهری محله از پرسش‌نامه کیفیت محیط شهری که توسط محققین و با استفاده از مطالعات نظری صورت گرفته، تنظیم شده است، و در سنجش سطح سلامت روانی شهروندان از پرسش‌نامه سلامت عمومی (GHQ) استفاده شده است. پایایی برای مجموع سؤالات پرسش‌نامه با مقدار 0,885 تأیید شده است. یافته‌های تحقیق به‌وسیله نرم‌افزار SPSS از طریق آزمون‌های تی دو گروه مستقل و همبستگی پیرسون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته؛ در ادامه با استفاده از تحلیل عاملی و تحلیل رگرسیون مدلی جهت تبیین ارتباط مفاهیم تحقیق ارائه شده است. نتایج نشان می‌دهد میان کیفیت محیط محله‌های شهری و سطح سلامت روانی ساکنین رابطه مثبت و معنی‌داری وجود دارد. که در این میان، به ترتیب، ارزش‌های معنایی محله، کیفیات عملکردی محله و کیفیت فیزیکی محله، سه عامل اصلی تأثیرگذار بر سطح سلامت روانی شهروندان در محله‌های شهری می باشند.