خودسایه‌اندازی و بهره‌وری انرژی در الگوی معماری سرآمد، مورد مطالعاتی: فرم کلی ساختمان‌های میان‌مرتبه تهران

Abstract

میزان بالای مصرف انرژی برای سرمایش و گرمایش ساختمان، همواره از دغدغه‌های اساسی معماران در فرآیند طراحی معماری بوده است. مروری بر ادبیات موضوع و پیشینه پژوهش نشان می‌دهد که یکی از این تدابیر مهم و اساسی در تحقق الگوی «معماری سرآمد»، به‌کارگیری مفهوم «خودسایه‌اندازی» در طراحی به معنای استفاده از راهکاری برای ایجاد سایه بر روی سطوح پیرامونی ساختمان است. براساس چارچوب مفهومی طراحی شده، فرم‌های خودسایه‌انداز برای آن‌که بتوانند به‌عنوان فرم بهینه به‌کار گرفته شوند، باید حداکثر انرژی تابشی ممکن را در زمستان و حداقل آن را در تابستان کسب نمایند. از این رو هدف از این پژوهش، تحلیل نقش خودسایه‌اندازی در کاهش مصرف انرژی ساختمان و تحلیل میزان تأثیر به‌کارگیری فرم‌های خودسایه‌انداز در بهبود عملکرد انرژی ساختمان‌های شهر تهران است. براساس روش تحقیق، راهبرد نیمه تجربی، روش توصیفی- تحلیلی، تکنیک شبیه‌سازی و تدبیر مقایسه نمونه‌ها برای پژوهش انتخاب شده است. با بهره‌گیری از ابزار یکی از نرم‌افزارهای تجاری موجود، شانزده نمونه از فرم‌های متداول ساختمان‌های میان‌مرتبه موجود در معماری معاصر جهان؛ با هدف دست‌یابی به فرم بهینه ساختمان در اقلیم تهران، مورد ارزیابی قرار گرفت. نمونه‌های اصلی در ماه‌های مختلف سال، از طریق شبیه‌سازی و تحلیل و مقایسه میزان جذب انرژی خورشیدی توسط مدل‌های ساخته شده، به‌صورت خاص مورد بررسی قرار گرفته و سپس شاخص‌های در نظر گرفته شده بر روی مدل‌های مورد نظر ارزیابی شد. دستاوردهای حاصل از مطالعات صورت گرفته نشان‌دهنده آن است که به‌کارگیری شیوه خودسایه‌اندازی و ایجاد سایه در سطوح پیرامونی ساختمان‌ها به‌واسطه کنترل انتقال حرارت به محیط داخلی ساختمان، تأثیر زیادی در بهینه‌سازی مصرف انرژی دارد.