بررسی عناصر کالبدی ایستگاه‌های راه‌آهن با رویکرد اصول روانشناسی محیطی

Abstract

این مطالعه و پژوهش با پرداختن به این موضوع که آیا ایستگاه‌های راه‌آهن در ایران با معیارهای روانشناسی محیطی مسافران مطابقت دارد یا خیر، تهیه شده است. هدف از این پژوهش تعیین معیار‌های مسافران در یک ایستگاه ایده‌آل از بعد روانشناسی محیطی می‌باشد. در این نوشتار با در نظر گرفتن فرضیه عدم تطابق ایستگاه‌های راه‌آهن ایران با استاندارد‌های روانشناسی محیطی، عناصر کالبدی مرتبط با اصول روانشناسی مورد بررسی قرار گرفته و با استفاده از پرسشنامه‌های تهیه شده، دیدگاه‌‌های مسافران، استقبال و بدرقه‌کنندگان، بررسی شده است. نتایج این پژوهش پیشنهاداتی را جهت طراحی ایستگاه راه‌آهن به لحاظ معماری و روانشناسی محیطی ارائه ‌می‌دهد. جامعه آماری این تحقیق 150 نفر، از دو شهر زنجان و تبریز بود. مسافران، پرسشنامه تنظیم شده را که شامل دو بخش 32 سؤالی بود، پاسخ دادند. عوامل بررسی شده در پرسشنامه به سه بخش عناصر کالبد، خدماتی و حسی بصری تقسیم‌بندی شده بود. در شرایط فعلی ایستگاه زنجان، عناصر کالبدی و خدماتی پایین‌تر از متوسط (نامطلوب) و وضعیت موجود عناصر حسی و بصری در حد متوسط است. در وضعیت موجود ایستگاه شهر تبریز، عناصر کالبدی، خدماتی و حسی بصری پایین‌تر از متوسط (نامطلوب) است. همچنین براساس نتایج بدست آمده از آنالیز پرسش‌نامه‌ها با هدف تعیین ایده‌آل‌های مسافران در ایستگاه، عناصر کالبدی در درجه اول اهمیت، عناصر خدماتی و در آخر عناصر حسی و بصری قرار داشتند. در میان ریز‌متغیرها، دسترسی از ورودی سایت به ورودی بنا بیشترین و رنگ مناسب سقف و دیوارها کمترین درجه اهمیت را از نظر مسافران و مردم به خود اختصاص دادند. با توجه به نتایج بدست آمده، ورودی سایت باید به‌گونه‌ای باشد که مستقیماً افراد را به ساختمان ایستگاه راهنمایی کند و مسافران تازه وارد را دچار سردرگمی نکند.