شناسایی و بررسی بیماری زایی قارچ های هیفومیستی مرتبط با ریشه و طوقه ی گندم در استان زنجان

Abstract

<strong>چکیده</strong> گندم به عنوان استراتژیک­ترین محصول کشاورزی، در امنیت غذایی بشر از اهمیت زیاد برخوردار بوده و بیش­ترین سطح زیر کشت در کشور را به خود اختصاص داده است. قارچ­های موجود روی ریشه و طوقه­ی این گیاه در میزان تولید و عملکرد آن نقش بسزایی دارند. لذابه منظور شناسایی فلور قارچی ریشه و طوقه­ی گندم در استان زنجان، در طی سال زارعی 90-1389 از 58 مزرعه­ی گندم کشت دیم و آبی استان نمونه برداری به عمل آمد و در مجموع 286 جدایه­ی قارچ بدست آمد که از این میان، 248 جدایه متعلق به هیفومیست­ها بر اساس ویژگی­های پرگنه، ویژگی­های میکروسکوپی و استفاده از کلید­های معتبر مورد بررسی قرار گرفتند. جهت کمک به شناسایی، جدایه­ها تکثیر شده و توالی­یابی نواحی ITS1-5.8S-ITS2 توسط جفت آغازگر ITS1/ITS4 انجام شد و این جدایه­ها در 10 جنس و 23 گونه (<em>Alternaria alternata, A. atrum, A. chlamydospora,</em><em> A. tenuissima, Aspergillus</em><em> auricomus, A. niger, Bipolaris. sorokiniana, Botrytis cinerea, Curvularia australiensis, C. inaequalis, Fusarium acuminatum, F. avenaceum, F. chlamydosporum, F. equiseti, F. redolens, F. sambucinum, F. scirpi, F. solani,</em><em> F. tricinctum,</em><em> Microdochium nivale, Periconia circinata, Penicillium chrysogenum, Trichoderma atroviride,</em>) قرار گرفتند. آزمون بیماری­زایی برخی از جدایه­های قارچی بدست آمده در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار برای هر تیمار در شرایط گلخانه انجام شد. نتایج نشان داد که قارچ­های <em>B. cinerea</em><em>، </em><em>B. sorokiniana</em><em>، </em><em>F. avenaceum</em><em>، </em><em>F. acuminatum</em><em>،</em><em> P. circinata</em><em>، </em><em>C. australiensis</em><em>، </em><em>F. equiseti</em><em>، </em><em>F. solani</em> و <em>A. chlamydospora</em> سبب ایجاد علائم بیماری در میزبان با شدت­های مختلف شدند. در این بین قارچ­های <em>B. cinerea</em><em>،</em> <em>B. sorokiniana</em>، <em>F. avenaceum</em>و<em>F.</em> <em>acuminatum</em> به ترتیب بیش­ترین علائم نکروز را در ریشه ایجاد کردند. در میان گونه­های شناسایی شده قارچ <em>A. auricomus</em>برای نخستین بار از ریزوسفر گندم در ایران و قارچ­های <em>A. tenuissima, B. cinerea, C. inaequalis, E. chlamydospora,.F. avenaceum, F. chlamydosporum</em><em>,. </em><em>F scirpi, F. tricinctum, M. nivale, P. circinata, P. chrysogenum</em>و<em> T. atroviride</em>برای نخستین بار از استان زنجان گزارش می­شوند. بیماری­زایی قارچ <em>B. cinerea</em> روی گندم نیز برای اولین بار از ایران گزارش می­شود.

<strong> </strong>