رهیافت‌های محمدبن‌زکریای رازی و ابن‌سینا در پیشگیری و درمان هیجان حزن و اندوه

Abstract

انسان‌ها در زندگی خود با انواع هیجانات روبه‌رو هستند. این هیجانات به دو دستة مثبت و منفی تقسیم می‌شوند. در نوع دوم افراد برای خودداری و رهایی از آنها تلاش می­ کنند. هیجانات از منظرهای فلسفی و زیستی و روان‌شناسی بررسی می‌شوند. محمدبن‌زکریای رازی و ابن‌سینا از فیلسوفانی هستند که درباره هیجان حزن و اندوه بحث کرده‌اند. با مقایسه و گزارش آثار این دو درمی ­یابیم که محمدبن‌زکریای رازی با پیش‌گرفتن روش اخلاق فلسفی افلاطونی، هدفش را سلامت‌محوری قرار می ­دهد. رویکرد وی معطوف به جسم و روان است. حزن و غم از منظر وی مذموم و عدم اعتدال مزاج و پندارة ثبات داشته‌­­ها، عوامل ایجادی آن است. حفظ اعتدال مزاج، منفی‌انگاری دارایی­ و اصلاح نگرش ثبات داشته ­ها ازجمله روش­های درمانی مورد توجه رازی در کتاب­ طب روحانی است. ابن‌سینا نیز در مواجهه با حزن و اندوه با اتخاذ روش اخلاق فلسفی ارسطویی، رویکرد کمال‌محور را برمی­­ گزیند. وی در درمان غم و اندوه به امری فراتر از سلامت تن می­ اندیشد. شیخ‌الرئیس در درمان این عارض نفسانی، درمان­های روانی و معنوی را مؤثرترمی ­داند. از نظر وی افزون بر اصلاح انگارة ثبات داشته­ ها، زیارت و دعا عامل مهمی برای زدودن غم است.