ارزیابی فضاهای شهری دوست‌دار کودک و نقش آن در احیاء بافت قدیم شیراز

Abstract

روند طراحی و برنامه­ ریزی شهری دوست‌دار کودک فرایند جدیدی است که نخستین بار در سال 1998 ابتکار ایجاد شهر دوست‌دار کودک توسط وزارت محیط ایتالیا در شهر فانو مطرح شد. همچنین اولین بار در سال 2007 میلادی «شهر بندیگو» در استرالیا از طرف یونیسف به عنوان «شهر دوست‌دار کودک» و اولین شهری که تمام جنبه‌ها و ویژگی‌های یک شهر دوست‌دار کودک را از نظر یونیسف به خود اختصاص داده بود، معرفی و به رسمیت شناخته شد. همچنین از طرف موسسه پژوهشی کودکان دنیا، شهر «اوز» در استان فارس برای اولین بار در ایران، به عنوان شهر دوست‌دار کودک در سال 1389 انتخاب شده است. می‌توان ادعا کرد که این جریان به دنبال فراهم کردن محیط‌هایی ایمن برای کودکان به عنوان وارثان آینده شهرها و قشر آسیب پذیر شهروندان می‌باشد. در این میان بافت تاریخی شهر شیراز به عنوان بافتی در حال تحول، چه از منظر تغییرات جمعیتی و چه به لحاظ فعالیت‌های بهسازی و احیای بافت، نمونه مطالعه بسیار مناسبی جهت بررسی رابطه احیای بافت با متغیر فضای شهری دوست‌دار کودک می‌باشد. احیای منطقه تاریخی ضرورتی است که در برنامه ریزی جامع مورد توجه و اهمیت قرار گرفته است. برای دست یابی به احیاء، اقدامات حفاظتی اعم از بهسازی، بازسازی و نوسازی در منطقه تاریخی در کمیت‌های گوناگون انجام پذیرفته است. روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، اسنادی و بررسی‌های میدانی است. به این منظور تعداد 376 نفر از ساکنین بافت به پرسش نامه توزیع شده در خصوص ارزیابی فضاهای شهری در بافت پاسخ داده اند. سپس به بررسی رابطه متغیرهای مرتبط با فضاهای شهری دوست‌دار کودک با متغیر احیای بافت پرداخته شد. نتایج نشان داد که متغیرهایی که نشان دهنده سرزندگی و حضور در فضا می‌باشند (کیفیت فضاهای شهری دوست‌دار کودک، میزان امنیت فضاهای شهری، میزان بهداشت و سلامت عمومی فضاهای شهری، میزان رضایت از نحوه گذران اوقات فراغت و مسکن) با متغیر احیاء بافت رابطه معنا دار داشته است.