بررسی تطبیقی همه عاشق انگاری نزد ابن سینا و شیخ اشراق

Abstract

<span style="font-size: small;"><em>همه ‌عاشق‌ انگاری یا باور به سریان عشق در همه موجودات و مراتب هستی، هم در آرا ابن‌ سینا و هم در اندیشه سهروردی به چشم می‌خورد. شیخ‌ الرئیس دو تعریف از عشق بیان می‌کند که در یکی تنها کمال اخذ شده و در دیگری علاوه بر کمال، ادراک نیز ملحوظ شده است. بنا بر تعریف نخست، هیچ موجودی از شمول عاشقی بیرون نیست، هر چند بیش‌تر اشیا به عشق خویش عارف نیستند. این عشق شامل دو گونه عشق طبیعی و ارادی است. عاشقی در تعریف دوم به موجودات ذی شعور اختصاص دارد. این عشق به سبب ذو مراتب‌ بودن ادراک و اشتمال آن بر ادراک حسی، خیالی، وهمی،</em><em>ظنی و عقلی ذو مراتب است. ابن‌ سینا شریف‌ترین مرتبه عشق ارادی را که متوقف بر ادراک عقلی است، عشق اختیاری یا عقلی یا نطقی خوانده است و مراتب پایین‌تر را عشق حیوانی می‌نامد. </em><em>شیخ‌ عشق </em><em>ارادی </em><em>بدون دخالت قوه ناطقه را به مثابه گناه و بیماری تلقی کرده است. </em><em>شیخ‌ اشراق به تعاریف ابن‌ سینا وفادار و قائل به عشق فراگیر در دو گونه ارادی و طبیعی است و با زبان نمادین عشق عقلی را به تصویر کشیده‌ است. وی از عشق به تاریکی‌ ها سخن گفته است و چنین عشقی را برابر با شقاوت می‌داند.</em></span>