بررسی میزان اثربخشی ایستگاه‌های تندرستی شهرداری شیراز در شهروندان مشارکت کننده

Abstract

هدف از پژوهش حاضر، بررسی میزان اثربخشی ایستگاه­های تندرستی شهرداری شهر شیراز در شهروندان مشارکت کننده بود. نمونه آماری تحقیق را 455 نفر (به ترتیب با میانگین سنی 48.1، قد 1.66متر و وزن 73.55 کیلوگرم)، از 2 ایستگاه پر جمعیت منطقه ­های 9گانه شهرداری شیرازانتخاب شد. افراد مشارکت کننده را بر اساس استفاده منظم (حداقل 2ماه فعالیت منظم بصورت 3 جلسه در هفته) و نامنظم(شامل افرادی است که حداکثر 2ماه بصورت نامنظم فعالیت داشته اند یا جلسه اول و هفته اول فعالیت در این ایستگاه‌ها را داشته باشد) به دو گروه تجربی تقسیم و متغیرهای مورد نظر مقایسه شده اند. پس از اطمینان از توزیع نرمال داده ­ها بوسیله آزمون نرمالیتی کلموگرف-اسمیرنوف، جهت بررسی تفاوت بین دو گروه فعالیت منظم و نامنظم‌ها و آزمون فرضیه‌ها از آزمون تی مستقل استفاده شد.اطلاعات بدست آمده حاکی از این است که 38 درصد از نمونه­ ها را زنان و 62 درصد از آنها را مردان تشکیل می‌دهند. همچنین از لحاظ تحصیلات 70 درصد افراد شرکت کننده داری مدرک دیپلم و زیر دیپلم هستند. و بصورت نسبتاً مساوی شغل اغلب افراد شرکت کننده آزاد، بازنشسته و خانه دار می‌باشد. 78درصد افراد شرکت کننده دارای رده سنی بین 35 تا 65 سال می‌باشد. که از این دامنه افراد 50تا 65 سال با 45 درصد حدود نیمی از جمعیت مشارکت کننده‌ها را به خود اختصاص داده است. حدود 30درصد از افراد مشارکت کننده دارای بیماری­ بودند که بیشتر شامل بیماری‌های متابولیکی، قلبی عروقی و حرکتی بود. بیشتر مشارکت کننده‌ها سابقه قبلی ورزشی داشته اند، ولی هم اکنون کمتر به فعالیت ورزشی می‌پردازند؛ از طرفی هدف عمده این افراد تندرستی و سلامتی و پس از آن کاهش وزن می‌باشد. از 16 دستگاه انتخابی وسایل بدنسازی ایستگاه‌ها افراد شرکت کننده به طور میانگین از 7.7 عدد آنها استفاده می‌کرد که می‌توان گفت حدوداً از نیمی از وسایل استفاده می‌کردند. به ترتیب درصد اولویت از دستگاه‌های مسگری، گام زدن جلو و عقب، چرخ تک فرمان، پاندولی، گام زدن دست و پا، پرس بازو، پرس سینه، بارفیکس، دراز نشست، قایقرانی، چرخ دو فرمان، پرش ارتفاع، ماساژور و پارالل بیشترین درصداستفاده را انجام دادند. بر اساس نتایج تحقیق حاصل از چهار زیر گروه پرسش‌نامه سلامت عمومی و نمره گذاری لیکرت، میانگین نمره افراد مشارکت کننده به ترتیب در ارزیابی سلامت جسمانی، اضطراب و بی خوابی، کارکرد اجتماعی و افسردگی 10.9، 11.4، 15.7 و 8.3 می‌باشد. نتایج آنالیز آم اری آزمون تی مستقل نشان دهنده وجود اختلاف معنادار در میانگین شاخص توده بدن(BMI)، درصد چربی، حداکثر اکسیژن مصرفی(VO2max)، سلامت جسمانی، اضطراب و بی خوابی و افسردگی بین دو گروه فعالیت منظم و فعالیت نامنظم بود(0≥P)؛ در حالی که تفاوت معناداری در میانگین وزن، نسبت محیط دور کمر به دور باسن(WHR)، فشار خون سیستول، فشار خون دیاستول نمره کارکرد اجتماعی بین دو گروه بدست نیامد(0<P). بایک نگاه کلی به نتایج تحقیق می‌توان بیان داشت که شرکت در ایستگاه‌های تندرستی بصورت بلند مدت و منظم باعث بهبود سطح سلامت افراد می‌شود.