ارائه روشی برای تعیین تراکم ساختمانی در بافت‌های ساخته شده شهری (مورد مطالعه محله گلدشت ‌معالی‌آباد شیراز)

Abstract

تعیین تراکم شهری بهینه از موضوع‌های جالب توجه در تحقیقات برنامه‌ریزی شهری است. اعمال سلیقه و دیدگاه‌های غیر علمی در تعیین تراکم پیشنهادی و نامتناسب بودن ضوابط با حجم تقاضای ساخت‌وساز را می‌توان از دلایلی دانست که مانع از تحقق‌پذیری مقادیر پیشنهادی تراکم می‌شوند. این پژوهش می‌کوشد با بررسی و تعیین شاخص‌های اثرگذار بر تراکم ساختمانی، روشی کاربردی در تعیین تراکم‌ ساختمانی بر اساس توان‌ کالبدی- خدماتی در محدوده‌های شهری ارائه دهد. این روش با درنظر گرفتن عامل‌های اثرگذار بر تعیین تراکم ساختمانی بهینه در محلات شهری در سه فاز و در سه مقیاس مختلف می‌پردازد که فاز سوم آن به دلیل محدودیت‌ زمانی در این پژوهش حذف شده است. در فاز اول، بر اساس ویژگی‌های قطعات، حد نهایی تراکم ساختمانی در این مقیاس تعیین می‌شود. در فاز دوم جمعیت‌پذیری تراکم پیشنهادی محاسبه و با حداکثر تراکم جمعیتی به دست آمده بر اساس محدودیت‌های خدماتی در مقیاس محله مقایسه می‌شود؛ در فاز سوم، بر اساس ظرفیت شریانی‌های اصلی و فرعی و با نگاه به سازمان فضایی پیشنهادی شهر تحقق‌پذیری تراکم تعیین شده در مراحل قبل ارزیابی می‌شود. این مدل در محله گلدشت‌ معالی‌آباد در شهر شیراز بررسی شد و نتایج زیر حاصل شد. 1. در طرح‌های توسعه شهری ارتباطی بین جمعیت‌پذیری تراکم‌ساختمانی پیشنهادی و تراکم جمعیتی پیشنهادی وجود ندارد 2. عامل‌های تراکم‌ساختمانی، سطح اشغال و تعداد طبقات می‌تواند مقادیر متفاوتی داشته باشند. در نتیجه می‌توان گفت ضوابط پیشنهادی طرح‌های توسعه شهری در حوزه تراکمی دارای پشتوانه علمی کافی نمی‌باشد.