آسیب شناسی بکارگیری روش قراردادی BOT در پروژه های شهر تهران

Abstract

شهرداری تهران به‌منظور جذب منابع مالی و استفاده از تجربه‌های فنی و مدیریتی بخش خصوصی، سعی در رشد سرمایه‌گذاری شهری و مهم‌تر از آن، افزایش مشارکت و همدلی شهروندان برای گسترش توسعه‌ی شهری دارد. روش BOT (ساخت- بهره‌برداری- انتقال) و مشتقات آن، ازجمله روش‌هایی است که مشارکت بخش خصوصی را در توسعه‌ی زیربنایی کشور افزایش می‌دهد. در این پژوهش بعد از معرفی قرارداد BOT و ویژگی‌های آن، فصول و مواد قرارداد موجود در شهرداری تهران بررسی قرار شد؛ سپس روند انجام یک پروژه‌ی BOT در شهرداری از ابتدای تعریف پروژه تا زمان انتقال به شهرداری بررسی شد و با قرارداد BOT اصلی (نشریه‌ی 469 معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس‌جمهور) مقایسه شد و در هر مرحله ایرادها شناسایی و معرفی شد. بر اساس این بررسی‌ها پرسش‌نامه‌ای با سؤالات باز درزمینه‌ی آسیب‌شناسی پروژه‌های انجام‌شده تهیه شد و در اختیار پرسش‌شوندگان قرار گرفت. جامعه‌ی آماری شامل سه گروه است: بخش خصوصی سرمایه‌گذار در پروژه‌های شهری انجام‌شده به روش BOT در تهران، مهندسان مشاور مرتبط با این پروژه‌ها و مدیریت شهری. مهم‌ترین مشکلات شناسایی‌شده نیز عبارت‌اند از: فرآیند طولانی عقد قرارداد، نبود تخمین صحیح و امکان‌سنجی کامل، یک‌طرفه بودن متن قرارداد، دخالت‌های شهرداری‌های مناطق. در انتها برای بهبود به‌کارگیری قرارداد BOT در پروژه‌های شهر تهران، ‌پیشنهاد‌هایی شده است.