بررسی چالشهای معابر بافت فرسوده، با رویکرد تعاملات اجتماعی (نمونه موردی: منطقة تاریخی و فرهنگی شیراز)

Abstract

در طرح‌های نوسازی بافت فرسودة شهری در کشور ما، معابر اهمیت بسیاری یافته‌اند؛ به‌گونه‌ای که شاهدیم تخریب معابر قدیمی و ساخت و تعریض معابر جدید به‌جای آن‌ها، بدون توجه به چگونگی روابط همسایگی، تعاملات اجتماعی و زندگی جمعی ساکنان محله‌ها انجام می‌شود. این در حالی است که بسیاری از معابر محله‌های قدیمی و فرسودة شهرهای ما، درعین‌حال که محل اقشار پایین‌تر جامعة شهرنشین هستند، بافت زنده‌تر و پویاتری نسبت به محلات جدید و نوساز دارند؛ درنتیجه نوسازی کالبد آن‌ها به شکل و شیوة کنونی، تنها موجب از بین رفتن بافت اجتماعی آن‌ها و انتقال ساکنانشان به نقاط دیگر شهر می‌شود. این عوامل باعث جدا افتادگی این محدوده‌های شهری از سایر قسمت‌های شهری می‌شود و آن را ازلحاظ کارکردی دچار آسیب‌های شدید می‌کند. یکی از عوامل اصلی این موضوع ناکارآمدی و نامتناسبی شبکة معابر این‌گونه بافت‌ها، با شرایط روز زندگی مردم شهر است. این مقاله حاصل مشاهدات عینی، برداشت‌های میدانی و مطالعات اسنادی است. به شیوة تحلیلی– توصیفی سعی در بررسی الگوی شبکة معابر در بافت فرسودة منطقة هشتم شیراز (منطقة تاریخی فرهنگی) داشته و با بررسی و بیان مشکلات و آسیب‌های موجود در الگوی شبکة معابر بافت‌های فرسوده، منطبق نبودن این‌گونه شبکة معابر را با توجه به نیازهای امروزی انسان‌ بررسی می‌کند. در پایان با نتایج کاربردی و با تأکید بر سلسله‌مراتبی از نظام مراکز و فضاهای باز شهری، حل مسائل اجرایی و واقعیت ازکارافتادگی بافت‌های فرسوده براثر ناکارآمدی شبکة معابر آن، قصد دارد راهکاری برای ایجاد روابط و تعاملات اجتماعی در محلات ارائه دهد.