آزادسازی فسفر قابل استفاده با کاربرد کودهای آلی و شیمیایی و جذب آن توسط گندم در خاک‌های آهکی

Abstract

این پژوهش به منظور بررسی میزان آزادسازی فسفر قابل استفاده با کاربرد کودهای آلی و شیمیایی در سه خاک با مقادیر متفاوت فسفرقابل جذب خیلی کم (S₁)، کم (S₂) و متوسط (S₃) و در هر خاک با کاربرد 50 میلی‌گرم فسفر برکیلوگرم خاک از منابع کودهای گوسفندی، کمپوست زباله­شهری و سوپرفسفات تریپل، در زمان­های 1، 3، 7، 14، 28، 40، 60 و 90 روز میزان فسفر قابل جذب اندازه­گیری شد. نتایج نشان داد که تاثیر کاربرد فسفر از منابع کودی بر تغییرات فسفر قابل استفاده خاک در طول دوره انکوباسیون در خاک های مورد بررسی متفاوت بود، به گونه ای که در خاک1 در طول دوره زمانی انکوباسیون، گرچه قابلیت استفاده فسفر با کاربرد سوپرفسفات تریپل بالاتر از گوسفندی و کمپوست زباله شهری بود، اما با گذشت زمان این اختلاف به میزان قابل توجهی کاهش یافت. تفاوت غلظت فسفر قابل استفاده در خاک 1 با کاربرد سوپرفسفات تریپل و گوسفندی در ابتدای دوره زمانی01/11 و در پایان دوره 5/0 میلی­گرم برکیلوگرم و با کمپوست زباله شهری به­ترتیب 87/15 و 30/1 میلی­گرم برکیلوگرم بود. در خاک 2 کود گوسفندی به کاربرده شده توانست با آزادسازی فسفر در انتهای دوره انکوباسیون جایگزین مناسبی برای کود شیمیایی به­کار برده شده جهت تامین فسفر مورد نیاز در خاک باشد. میزان فسفر آزاد شده توسط کود سوپرفسفات تریپل 88/12 میلی­گرم برکیلوگرم در پایان دوره بود که با کود گوسفندی این رقم به 70/12 میلی­گرم برکیلوگرم رسید. مقادیر فسفر آزاد شده در خاک 3 با کاربرد سوپرفسفات تریپل به میزان 51/25 میلی­گرم برکیلوگرم در ابتدای زمان انکوباسیون و 08/19 میلی­گرم برکیلوگرم در پایان دوره داشت. این مقادیر برای کود گوسفندی به ترتیب 45/17 و 63/11 میلی­گرم برکیلوگرم و کمپوست زباله­شهری 24/8 و 86/8 میلی­گرم برکیلوگرم بود. در بخش گلخانه، خاک 2 با تیمار سوپرفسفات تریپل، غلظت فسفر کل گیاه بیشتری را نسبت به سایر تیمارها نشان داد. به­طوری که این میزان نسبت به تیمار با کود گوسفندی، 7/28 درصد، کود کمپوست زباله شهری، 7/15 درصد و نسبت به شاهد، 2/21 درصد افزایش نشان داد.