نقش بازارچه‌های مرزی در توسعۀ گردشگری: مطالعۀ موردی بازارچۀ مرزی تمرچین در شهرستان پیرانشهر

Abstract

امروزه، بازارچه‌های مرزی کشور از‌لحاظ ارزش اقتصادی و جذب گردشگران، جایگاهی ویژه یافته و خلأ اقتصادی در مرزها را جبران کرده‌اند و این مسئله، باعث برقراری امنیت در مرزها و افزایش ورود گردشگران شده است. بازارچه‌ها وضعیت معیشتی و اقتصادی مردم مرزنشین را رونق می‌بخشند و استعداد لازم را برای تبدیل‌کردن شهرهای مرزی به شهرهای گردشگری دارند. جذب گردشگران داخلی و خارجی، موجب رشد و شکوفایی اقتصاد در منطقه‌های مختلف کشور می‌شود و در این زمینه، بستر‌سازی مناسب به منطور تسهیل در امور خدماتی گردشگران، یکی از مهم‌ترین راه‌های جذب گردشگر است. در این پژوهش، ضمن معرفی بازارچۀ مرزی واقع در تمرچین پیرانشهر، نقش این بازارچه در توسعۀ گردشگری این شهر را بررسی کرده‌ایم. روش مورد‌استفاده در این تحقیق، از‌نوع کاربردی است و بر‌اساس آن، کاربرد بازارچه‌های مرزی در توسعۀ گردشگری را مطالعه کرده‌ایم. از یافته‌های حاصل از تحقیق برای حل مشکلات توسعۀ گردشگری می‌توان استفاده کرد. متغیر مستقل مورد‌نظر ما در این تحقیق، بازارچۀ مرزی و متغیر وابسته، عبارت از توسعۀ گردشگری و تأثیر بر محیط فیزیکی، فرهنگی،اجتماعی و ااقتصادی است. روش مورد‌استفاده در این تحقیق در بخش نظری، از‌نوع کتابخانه‌ای و اسنادی، و در بخش عملی، از‌نوع پیمایشی است. در روش اسنادی از یادداشت‌ها، اسناد و نامه‌های اداری،گزارش‌ها و مقاله‌ها، و در شیوۀ میدانی از پرسشنامه، مصاحبه و مشاهدۀ همراه با مشارکت استفاده کرده‌ایم و با توجه به میدانی‌بودن مطالعه، هر‌گونه ابزار، اعم‌از مشاهده، مصاحبه و پرسشنامه را به‌کار گرفته‌ایم. جامعۀ آماری تحقیق را بازاریان، گردشگران و مردم محلی شهرستان پیرانشهر تشکیل می‌دهند و حجم نمونه نیز از‌میان جامعۀ آماری، به‌طور تصادفی از تعدادی از بازاریان، گردشگران و مردم محلی شهرستان پیرانشهر انتخاب شده است. روش نمونه‌گیری، از‌نوع احتمالی تصادفی است. نمونه‌گیری جامعۀ آماری با توجه به آمارهای سازمان‌های مربوط صورت گرفته و ابزار اندازه‌گیری در این پژوهش، پرسشنامه است و برای تجزیه و تحلیل آمارها از نرم‌افزار spss و آزمون آماری متناسب با فرضیه‌ها استفاده کرده‌ایم. پرسشنامه‌های مورد‌بحث در این تحقیق، استاندارد بوده و قبلاً از‌جانب پژوهشگران زیادی استفاده شده و استاد راهنمای محترم نیز آن را تأیید کرده است؛ به همین دلیل، پرسشنامه‌ها از روایی محتوا برخوردار بوده‌اند. برای سنجش پایایی پرسشنامۀ مورد‌استفاده در این پژوهش از روش‌های آلفای کرونباخ و ضریب هم‌بستگی پیرسون استفاده کرده‌ایم. این روش‌ها برای محاسبۀ هماهنگی درونی و زمانی ابزار اندازه‌گیری به‌کار می‌رود و در این‌گونه ابزار، پاسخ هر سؤال می‌تواند مقادیر عددی مختلف را اختیار کند. یافته‌های این پژوهش، بیانگر آن است که فعالیت بازارچۀ مرزی بر توسعۀ گرشگری شهرستان پیرانشهر، مؤثر است و این مسئله، خود بر توسعۀ اقتصادی این شهر اثر می‌گذارد. نتایج پژوهش حاضر، این مسئله را تأیید می‌کنند که وجود این بازارچه‌ها بر ایجاد اشتغال، تبادل فرهنگی، و توسعۀ گردشگری تجاری و... مؤثر بوده است. شایان ذکر است که امکانات و خدمات گردشگری بازارچه بر رضایت گردشگران، مؤثرند.