نقش بازارچه های مرزی بر تحولات و کارکردهای مرزی غرب کشور و تأثیر آن بر امنیت ملی (مطالعه موردی: نواحی مرزی شهرستان قصر شیرین)

Abstract

ریشه عمده مشکلاتی که در داخل هر کشور بروز می‌کند را می‌توان در مرزهای آن جستجو نمود. مناطق مرزی غرب کشور به دلیل مجاورت با کشور عراق و شرایط جغرافیایی و سیاسی حاکم بر آن، ویژگی‌های خاص خود را دارد که بررسی متغیرهای تأثیرگذار بر امنیت این مناطق ضروری می نماید. پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این سوال بوده است که با توجه به گذشته، آینده و چشم انداز تحولات و کارکردهای مرزی غرب کشور و تأثیر آن بر امنیت ملی چگونه تبیین می‌شود؟. پژوهش حاضر به لحاظ روش شناسی از نوع توصیفی - تحلیلی می‌باشد که از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، میدانی، پرسشنامه و مصاحبه با کارشناسان منطقه اقدام به گردآوری داده های مورد نیاز گردید و سپس، داده های پرسشنامه وارد محیط نرم افزاری Spss گردیده و نتایج مصاحبه کارشناسان مورد تحلیل محتوا قرار گرفت. پس از تجزیه و تحلیل یافته‌ها مشخص گردید که تحولات مرزی در منطقه قصر شیرین به شدت متأثر از شرایط و تحولات سیاسی کشور عراق است. حضور بازیگران فرا منطقه‌ای همچون آمریکا و بازیگران منطقه‌ای دیگر در آمایش و روند تحولات عراق نوین باعث اتخاذ استراتژی‌های سیاسی امنیتی ویژه ایران در قبال این واقعیات شده است. حضور شیعیان در رأس هرم سیاسی عراق، عنصر کردی، مسائل مرزی، منافع بازیگران منطقه‌ای و... از جمله دغدغه‌هایی است که رویکردهای استراتژیک ایران در عراق را توجیه و تبیین می‌نماید. چنانچه این کارکردها و ویژگی‌ها مورد توجه قرار نگیرد، تأثیراتی منفی بر روند توسعه و امنیت مناطق می‌گذارد و به عنوان تهدیدی در برابر توسعه عمل خواهد کرد. اما اگر مورد توجه قرار گیرد و در فرایند برنامه ریزی توسعه و آمایش شهرستان قصر شیرین، به کار گرفته شود، اثرات مثبتی از خود به جای می‌گذارند و از تهدید به فرصت تبدیل می‌شود.