جایگاه کلیسا و دیپلماسی مذهبی در سیاست خارجی روسیه، مطالعه موردی: اوکراین و گرجستان

Abstract

<em>مذهب مقوله</em><em>‌‌</em><em>ای فراتر از سرزمین و مبنایی برای هویت فراملی محسوب می</em><em>‌‌</em><em>شود. ازاین‌رو، منبعی برای قدرت نرم در میان کشورهای هم</em><em>‌‌</em><em>کیش و عموما همجوار است. جمهوری فدارتیو روسیه و تعدادی از کشورهای حوزه خارج نزدیک ارتدوکس مذهب هستند که در گذشته‌ای نه چندان دور تحت یک واحد سیاسی مشترک به نام اتحاد جماهیر شوروی قرار داشتند. در آن زمان همه سیاست</em><em>‌‌</em><em>ها در چارچوب ایدئولوژی کمونیستی طراحی و از جانب مسکو به سایر مناطق کشور دیکته می</em><em>‌‌</em><em>شد. اما از 1991 به بعد شرایط دگرگون شد. اگرچه فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به معنای پایان تعامل داخلی جمهوری</em><em>‌‌</em><em>ها با یکدیگر و تبدیل روابط داخلی آنها به سیاست خارجی بود، اما روسیه کماکان کشوری صاحب نفوذ در خارج نزدیک است. به‌‌طوری‌‌که باقی</em><em>‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌</em><em>ماندن کشورهای منطقه در مدار مسکو، یکی از مهم</em><em>‌‌</em><em>ترین اصول سیاست خارجی کرملین است. اما، در فقدان ایدئولوژی کمونیسم روسیه با نوعی خلاء ایدئولوژیک در رابطه با جمهوری</em><em>‌‌</em><em>های بازمانده مواجه گردیده است. ازاین‌‌رو، مسیحیت یکی از گزینه</em><em>‌‌</em><em>های جایگزین مسکو برای پر کردن خلا مذکور است. پژوهش حاضر درپی پاسخ به این پرسش</em><em>‌‌</em><em>ها است که جایگاه کلیسا در سیاست خارجی روسیه چیست؟ و کارایی دیپلماسی مذهبی در قبال گرجستان و اوکراین چگونه بوده است؟ «اگرچه نقش کلیسا در سیاست خارجی مسکو در قالب قدرت نرم تفسیر می</em><em>‌‌</em><em>شود، اما دیپلماسی مذهبی روسیه بیش از آن‌‌که در خدمت قدرت نرم باشد، ابزاری برای قدرت سخت در اوکراین و گرجستان بوده است.» این فرضیه در چارچوب نظریه قدرت نرم جوزف نای بررسی شده است.</em>