پیشگیری از جرم با تأکید بر آموزه‌های دینی

Abstract

عوامل متعددی ممکن است اسباب ناامنی انسان را فرآهم آورد ازجمله مهم ترین آنها ارتکاب اعمال مخل نظم اجتماعی (جرم) می‌باشد که هر جامعه ای با وضع قوانین درصدد مقابله با این عوامل بر می‌آید. درنظر گرفتن مجازات‌های متعدد در قوانین کیفری، ایجاد تشکیلات منسجم و کارآمد جهت مقابله با افراد خاطی و... همه تلاشی است جهت تحقق این آرمان دیرینه‌ی بشر یعنی ایجاد امنیت. بی شک یکی از راه‌های مقابله با جرم و پیشگیری از وقوع آن، وضع مجازات‌های شدید برای مرتکبین این اعمال است که این امر مورد توجه شارع مقدس نیز قرار گرفته تا آنجا که اجرای حکم قصاص را منشأ حیات و تداوم جامعه دانسته و در صورت ارتکاب اعمال منافی عفت مجازات‌های سنگین و شدیدی مانند تازیانه و رجم برای مرتکبین آن درنظر گرفته و از طریق ارعاب درصدد پیشگیری از وقوع جرم برآمده است. جدای استفاده از ابزار کیفر جهت پیشگیری از وقوع جرم، امروزه بحث از پیشگیری بدون استفاده از ابزار کیفر (پیشگیری غیر کیفری) مورد توجه قرار گرفته است. در این نوع پیشگیری نقش دین و اعتقادات مذهبی به عنوان یک عامل بازدارنده رخ می‌نماید. اعتقادات دینی حتی در شکل منحرف شده‌ی آن نیز همیشه عاملی جهت بازدارندگی از ارتکاب اعمال ناشایست بوده است. دین اسلام به لحاظ اتصال به منبع الهی سرشار از آموزه‌هایی است که در صورت بکارگیری آن می‌تواند به عنوان عاملی مؤثر در پیشگیری از وقوع جرم به کار آید. در کلام وحی انسان، خلیفه و جانشین خداوند بر روی زمین قرار داده شده و مقام و مرتبت او بالاتر از آن است که دست به اعمال ناشایست و گناه بزند. به همین دلیل، پیامبر اکرم(ص)، انسان را زمانی که جامه‌ی ایمان به تن دارد قادر به ارتکاب جرم نمی‌داند و او را در زمان ارتکاب جرم فاقد وصف ایمان معرفی می‌نماید و می‌فرماید : « لا یزنی الزانی حین یزنی و هو مومن و لایسرق السارق حین یسرق و هو مومن و لایشرب الخمر حین یشربها و هو مومن و التوبه مفروضیه بعد ». بررسی مبسوط تمامی‌آموزه‌های دینی که در پیشگیری غیرکیفری از جرم به کار می‌آید در یک مقاله امری محال بوده و تنها می‌توان به صورت سرفصل به بعضی از این موارد مانند نقش نماز، اعتقاد به اصل معاد، امر به معروف و نهی از منکر و...اشاره‌ی اجمالی نمود که امید است این مهم محقق گردد.