دولت فرهنگ دینی در برابر فربگی دولت بی‌دینی؛ جامعه‌شناسی معناگرایی در فرانسه

Abstract

<em> جامعة فرانسة امروزی نمادی از تقابل جدّی دین و دولت شده است. از سویی دولت با تفاسیری جدید از قوانین لائیک سعی دارد تا از گسترة دین در عرصة عمومی جلوگیری کند و دین را در چارچوب سابق در حوزة سلایق خصوصی نگه‌دارد و از سوی دیگر فرآیندی جدید از دینمداری در فرانسه ظاهر گشته که نمی‌تواند در قالب قدیم جاگیرد و مدّعی آن‌ است که دولت غیردینی نمی‌تواند نسبت به حقوق دینی افراد بی‌طرف بماند و بلکه از وظایف دولت‌ها تعهد به رعایت حقوق شهروندان است؛ هرچند این سنخ از حقوق لزوماً در گذشته دارای سابقه نباشد. در این منازعه، آنچه بیش از همه پ‍ژوهشگر بی‌طرف در میدان مطالعه را مجذوب می‌سازد مسئلۀ رخنة نوعی معناگرایی در جامعة فرانسوی به تبع این گفتمان دینی- غیردینی است. نویسنده در مقالة حاضر با انجام مطالعات میدانی، کتابخانه‌ای و گفتگو با شهروندان و مسئولان وقت جامعة فرانسه به ترسیم جامعه‌شناختی فرضیه‌ای می‌پردازد که بر پایة آن ضمن آنکه فرهنگ دینی در جامعة لائیک قدرت یافته است به همان میزان، دولت لائیک هم فربگی خویش را بیش از مرزهای قدیم، امروز حتی در برخی حوزه‌های خصوصی شهروندان می‌جوید.</em>