نظریۀ مسئولیت اجتماعی؛ حلقۀ مفقودۀ استعارۀ سازمان به‌‌‌‌‌‌‌‌مثابه رسانه

Abstract

برای شناخت پدیده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ها، یکی از بهترین راهکارها استعاره‌‌‌‌‌‌‌‌سازی است که در آن فرایند، برای تبیین هر پدیده‌‌‌‌‌‌‌‌ای لازم است وجه شباهت آن را با پدیدۀ دیگری که شناخته‌‌‌‌‌‌‌‌شده‌‌‌‌‌‌‌‌تر است، بررسی کرد. دانشمندان علم مدیریت برای شناسایی سازمان استعاره‌‌‌‌‌‌‌‌های زیادی را مطرح کرده‌‌‌‌‌‌‌‌اند؛ از جمله اینکه سازمان را به‌‌‌‌‌‌‌‌مثابه ماشین، موجود زنده، فرهنگ، بوم نقاشی و... تلقی کرده‌‌‌‌‌‌‌‌اند. در این مقاله، نویسنده سازمان را به‌‌‌‌‌‌‌‌مثابه رسانه دانسته است. اما مهم‌‌‌‌‌‌‌‌ترین وجه این تمثیل را در مسئولیتی می‌‌‌‌‌‌‌‌داند که برای رسانه و سازمان در قبال اجتماع متصور است. البته باید توجه داشت که آسیب جدی نگاه استعاری همانا آن است که بگوییم «این است و جز این نیست»؛ زیرا در شناخت یک پدیده هم دید جزئی‌‌‌‌‌‌‌‌نگر شایستگی دارد و هم دید کلی‌‌‌‌‌‌‌‌نگر بایستگی. لذا همیشه مجموعه‌‌‌‌‌‌‌‌ای از استعاره‌‌‌‌‌‌‌‌ها، ما را در شناخت یک پدیده از جمله سازمان تکافو خواهد کرد. این مقاله در پی آن است تا در نگاهی استعاری، سازمان را به‌‌‌‌‌‌‌‌مثابه رسانه تلقی کند. اما آن واسطی که این استعاره را سامان می‌‌‌‌‌‌‌‌دهد، همانا نظریۀ مسئولیت اجتماعی است.