دین، هویت ملی و روایت امپراطوری در مجموعه تلویزیونی «حریم سلطان»

Abstract

سریال تلویزیونی «حریم سلطان» با نام اصلی «سده باشکوه» محصول (2015- 2011) کشور ترکیه از مجموعه‌های تلویزیونی‌ پرطرفدار بود که تاکنون چندین‌بار از شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان پخش شده است. در این پژوهش به بررسی محتوایی این سریال پرداخته و برای این کار نیز از بین روش‌های مختلف مطالعه متون ارتباطی روش تحلیل روایت را انتخاب کرده‌ایم. نمونه مورد بررسی این مطالعه شامل 21 صحنه‌ مرتبطی است که به روش نمونه‌گیری هدفمند از میان 60 قسمت این سریال انتخاب شده‌اند. ویژگی‌ها و کارکردهای مهم روایت، چگونگی روایت در سریال و تفاوت‌های آن با روایت داستان در رمان «سلطانه»، چارچوب‌گذاری‌های سریال، رابطه هویت و روایت و مهم‌ترین عوامل عاطفی و دراماتیک موجود در روایت این سریال شناسایی گردید. در نهایت نیز تحلیلی از عوامل موجود در روایت تاریخی زندگی «سلطان سلیمان» که تماشای این سریال را برای مخاطبان ایرانی جذاب کرده است، ارائه شد. اگرچه داستان سریال حریم سلطان، حوادث روزگار پیشین حکومت عثمانی‌ها را در قرن شانزدهم عنوان می‌کند اما زبان و گفتمان تصویری و شیوه روایت قصه، مدرن است و مخاطب به‌هیچ‌عنوان احساس دوری و غرابت با شخصیت‌های داستان نمی‌کند. به‌عبارت‌دیگر، این سریال سعی دارد روایت گذشته را با نگاهی مدرن ارائه و با استفاده از نشانه‌های مدرن در روایت خود به بیننده چنان القاء کند که گویی این رویدادها با زمان حال در ارتباط هستند.