یک حکایت، چند روایت نقد و نظرى تطبیقى بر داستان «نگریستن عزراییل بر مردى...» در مثنوى و الهى نامه، با نگاهى به چند مأخذ دیگر

Abstract

توضیح و تفسیر قصه ها و تمثیل ها در مثنوى مولانا، کلید شناخت این حماسه عرفانى بزرگ است؛ زیرا مولوى، قصه و تمثیل را براى اثبات دعاوى و آشنایى ذهن مخاطب با عقیده و نظر حکمى و عرفانى خود به کار می برد. در مقاله حاضر سعى شده است با مقایسه یکى از حکایات مثنوى به نام «نگریستن عزراییل بر مردى...» با چند مأخذ دیگر قبل از مثنوى، وجوه برترى قصه پردازى مولانا بر سایرین تبیین شود. ب ههمین منظور، این حکایت از دفتر اول مثنوى با همین حکایت در آثارى مانند کیمیاى سعادت غزالى، الهى نامه شیخ عطار، کشف الاسرار میبدى، ترک الاطناب فى شرح الشهاب ابن قضاعى و جوامع الحکایات عوفى، به شیوه نقد تطبیقى مقایسه شده است. مخاطب با مطالعه این آثار درمى یابد این حکایت در مثنوى، طرب انگیزتر و جامع تر از سایر آثار است و رابطه منطق ىترى میان اجزاى آن وجود دارد.