گفتگوی بین ادیان: مفاهیم، رویکردها و گونه‌شناسی

Abstract

در جهان معاصر به دلیل رشد و رواج فناوری‌های گوناگون، امکان ارتباطات درون و میان فرهنگی بسیار بیش از پیش شده است. افراد با ادیان و فرهنگ‌های مختلف در تلاش برای ابراز دین و فرهنگ خویش‌اند. بر همین اساس، مفهوم گفتگو به‌صورت عام استفاده و تأکید شده است. همچنین به دلیل اهمیت‌یافتن دین و امکان اثرگذاری روی گروههای مختلف اجتماعی، سیاستگذاران می‌کوشند با استفاده از حوزۀ مطالعاتی گفتگوی بین ادیان سیاست‌های خود را به نحو کامل، طراحی و اجرا کنند. این مقاله با استفاده از روش اسنادی درصدد است به بررسی مفهوم‌شناسی گفتگوی بین ادیان و جمع‌آوری گونه‌های مختلف آن بپردازد. در این راستا، براساس شاخص‌های بُعد، شیوه، نوع، گفتگوگران و موضوع گفتگوی بین ادیان، که چهار شاخص نخست، هرکدام به سه گونه و شاخص آخر به دو گونه تقسیم می‌شوند، 54 گونه در حالت شباهت گفتگوگران و 162 گونه در حالت غیرشباهت ایشان استخراج شده‌اند. روشن است با توجه به کمبود شدید منابع فارسی در این حوزه، دستیابی به الگوی جامع گونه‌شناسی گفتگوی بین ادیان، نوآورانه و مقدمه‌ای در راستای سیاستگذاری فرهنگی ارتباطی حوزۀ گفتگوی بین ادیان محسوب می‌شود.