نظریه های ارتباطی و جرم شناسی: جرم زدایی یا جرم زایی

Abstract

مسئلۀ جرم و مصادیق آن یکی از پدیده های مهم اجتماعی است که امروزه در تمام بحرانهای دنیا سایه سهمگینی انداخته است. درواقع میتوان گفت که هماکنون جرم به منزلۀ سرمنشأ تمام هرج ومرج ها و بحران هاست. شکی نیست که در عصر فناوری و ارتباطات، پلیس در هیچ جامعه ای به تنهایی قادر به کنترل و پیشگیری از جرم نیست مگر آنکه مشارکت مردمی را به کمک بطلبد و مشارکت مردمی نیز جامعۀ عمل نخواهد پوشید مگر از راه آگاهسازی از طریق رسانه ها به ویژه تلویزیون که در دسترس عموم خانواده ها می باشد. دیدگاه مهم مطرح شده درباره موضوع پیشگفته، این است که تصاویر اجتماعی- که معمولاً توسط رسانه های پربیننده و از طریق اثر بازنمایی صحنۀ جرم تعریف، تحسین یا توجیه می شوند- بر دست اندرکاران عدالت کیفری (پلیس، مأموران اصلاح و تربیت، دادستان ها، و قضات) تأثیر گذاشته و آنها را با خود همراه می سازند. هدف مقاله، شناسایی و بررسی نظریه های ارتباطی و جرم شناسی درخصوص استفاده از رسانه ها به ویژه تلویزیون و نقش آن در جرم زایی یا جرمزدایی در بین مخاطبان و ارائه راهکارهای لازم درباره جرم زایی است.روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، اسنادی و به صورت کیفی می باشد. نتایج حاکی از آن است که تحقیقات انجام شده درباره رابطه خشونت رسانه ای و پرخاشگری اجتماعی در آغاز بر دو فرضیه رقیب تخلیه هیجانی و تحریک کنندگی متمرکز بوده است اما در ادامه به اعتقاد پژوهشگران افراد تحت تأثیر عوامل فردی (جسمی یا روانی)، عوامل مستعد (آثار ارث) ، عوامل آماده کننده (الکلیسم) و عوامل ایجاد و عملی کننده (محیط) یا عواملی که نقش تعیین کننده دارند به سمت ارتکاب جرم کشانده می شوند؛ این امر که یک عامل به تنهایی و صددرصد در وقوع جرم نقش داشته باشد، نادر است بلکه بر اثر جمع-شدن عوامل مختلف فردی و جمعی بزه به وقوع می پیوندد.