تحلیل فضایی عوامل مؤثر بر احساس امنیت شهروندان با استفاده GWR (مطالعه موردی: منطقه 2 تهران)

Abstract

احساس امنیت موضوعی است که امروزه شاخص آرامش روانی جامعه محسوب می‌شودو بنابراین دارای اهمیت زیادی است. عوامل متعددی بر احساس امنیت شهروندان تأثیرگذار است. در این میان نقش عوامل کالبدی و فضایی در دهه‌های اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. مطالعه حاضر نیز با هدف سنجش و تحلیل فضایی این پدیده در منطقه 2 تهران به اجرا درآمد. جامعه آماری این تحقیق تمام افراد بزرگسال (بالای 18 سال) منطقه مورد مطالعه می‌باشد که با استفاده از آماره کوکران حجم نمونه 196 نفر تعیین و نمونه با استفاده از روش نمونه‌گیری طبقه‌بندی با انتساب اپتیمم در نواحی منطقه انتخاب شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه‌ بود. متغیر وابسته تحقیق، احساس امنیت می‌باشد که در پنج بُعد احساس امنیت اقتصادی، اجتماعی، جانی، مالی و ناموسی سنجش شد. متغیرهای مستقل براساس مبانی نظر و مطالعات انتخاب شدند و در سه گروه کلی خصوصیات فردی، محیطی و کالبدی با استفاده از سؤالات بسته و نیمه‌باز و غالباً در طیف لیکرت سنجیده شد. روایی صوری پرسشنامه با کمک استادان و یک مرحله پیش‌آزمون مورد بررسی قرار گرفت. همچنین پایایی مقیاس‌ رضایتمندی و احساس امنیت پرسشنامه با استفاده از آزمون کرونباخ آلفا ارزیابی و مورد تأیید قرار گرفت. به منظور ارتباط بین اطلاعات دریافتی و عامل جغرافیایی، موقعیت جغرافیایی هر پاسخگو در زمان گردآوری اطلاعات بر روی نقشه مشخص شد. همچنین به منظور پهنه‌بندی فضایی احساس امنیت از تکنیک میان‌یابی کریجینگ (Kriging) و برای شناسایی عوامل مؤثر بر احساس امنیت از آزمون رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی (GWR) استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد بهترین وضعیت احساس امنیت مربوط به بُعد احساس امنیت جانی با میانگین 3.45، پس از آن احساس امنیت ناموسی و اقتصادی با میانگین‌های به ترتیب 3.09 و 3.01 و درنهایت دو بُعد اجتماعی و مالی به ترتیب با میانگین‌های 2.74 و 2.56 می‌باشد. همچنین خروجی مدل رگرسیون وزن‌دار جغرافیایی نشان می‌دهد مهمترین عوامل مؤثر بر متغیر وابسته در منطقه مورد مطالعه تحصیلات، میزان استفاده از رادیو در هفته، رضایت از درآمد، کاربری بزرگراه، تراکم و رضایت از عملکرد پلیس می‌باشد.