بررسی و تحلیل چالش های سیاسی- امنیتی مرزهای جمهوری اسلامی ایران و جمهوری آذربایجان

Abstract

ضرورت و هدف: یکی از موضوعات مهم در جغرافیای سیاسی، موضوع مرز و اختلافات مرزی است که همیشه توجه پژوهشگران این رشته را به خود جلب کرده است. جمهوری اسلامی ایران در منطقه‌ای قرار دارد که از نظر ایدئولوژیک و راهبردی متحد منطقه‌ای ندارد و تقریباً از همه جهات جغرافیایی با چالش‌هایی روبرو است که برخی از این چالش‌ها را می‌توان در مرز مشترک با کشور آذربایجان دانست، چرا که بعد از فروپاشی شوروی سابق در سال 1991، مرزهای آن که به «سدآهنین یا دیوار آهنین» معروف بود، به یک ‌باره از هم گسست. هدف اصلی و اساسی این مقاله، شناسایی چالش‌های سیاسی- امنیتی مرزهای ج.ا.ایران و جمهوری آذربایجان و بررسی تأثیر آن بر روابط امنیتی- انتظامی در مرز دو کشور است. روش بررسی: پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از لحاظ روش، تحلیلی- توصیفی و گردآوری آن پیمایشی است. به این نحو که اطلاعات لازم از اسناد و مدارک، تجربیات و پیمایش حضوری نگارندگان از مرز یاد شده و ... جمع‌آوری و، سپس با استفاده از پرسش‌نامه محقق‌ساخته با اخذ نظر از صاحب‌نظران مرتبط اقدام شد. ضرایب آلفای کرونباخ به‌دست‌آمده برای کل پرسشنامه (مقدار 8752/0)، بیانگر آن است که پرسش‌نامه تحقیق از پایایی لازم برخوردار است. یافته‌ها و نتایج: از دیدگاه پاسخگویان «وجود پایگاه‌های جاسوسی رژیم صهیونیستی در نزدیکی مرزهای ایران» با میانگین نمره 33/4 از 5 نمره بیشترین تأثیر و چالش «ترددهای غیرمجاز مرزی» با میانگین نمره 3 از 5 نمره کمترین تأثیر را در روابط امنیتی- انتظامی در مرز دو کشور دارد.