مدیریت مبارزه با ساختارهای اجتماعی- فردی علل اعتیاد به مواد مخدر در ایران

Abstract

زمینه و هدف: آهنگ شتابان نوسازی و مدرن شدن جامعه به همراه شکاف‌های بین نسلی و تضادهای فرهنگی باعث تغییرات ساختارهای اجتماعی- فردی علل اعتیاد در ایران بخصوص در نسل جوان شده است. اهمیت این موضوع به قدری است که باعث روند افزایشی در تحقیقات علمی در حوزه‌های مطالعاتی مختلف در زمینۀ اعتیاد به مواد مخدر در دهه‌های اخیر شده است. به دلیل گسست موضوعی حاکم در این تحقیقات، هدف مقالۀ حاضر جمع‌بندی نتایج حاصل از این تحقیقات در راستای مدیریت مبارزه با ساختارهای اجتماعی- فردی علل اعتیاد به مواد مخدر در کشور است. روش: این پژوهش به صورت کتابخانه‌ای و با استفاده از روش فراتحلیل انجام گرفته است. جامعه آماری آن شامل تحقیقاتی است که در حوزه‌های مطالعاتی مختلف به بررسی عوامل مؤثر بر اعتیاد به مواد مخدر در ایران پرداخته است. مقاله‌های منتخب مشتمل بر 40 مقالۀ علمی است که در نشریات علمی مصوب به چاپ رسیده است و دورۀ زمانی 98-1381 را در بر می‌گیرد. تکنیک گردآوری اطلاعات بر اساس طرح پرسشنامه معکوس می‌باشد. یافته‌ها: یافته‌های پزوهش نشان می‌دهد علل عمدۀ اعتیاد به مواد مخدر را می‌توان به ترتیب میزان تأثیر در سه عامل ساختار اجتماعی، ساختار خانوادگی و ساختار روحی- روانی طبقه‌بندی نمود که میزان تأثیر هریک از این سه ساختار با توجه به تفکیک جنسیتی، سنّی و جغرافیایی متفاوت است. نتایج: برای مدیریت اثربخش و کارا در مبارزه با ساختارهای اجتماعی- فردی علل اعتیاد به مواد مخدر در ایران، توجه به سیاست‌های پیشگیرانۀ مبتنی بر برنامه‌های جامع مدرسه محور و نیز توجه به خرده‌فرهنگ‌های متکثر موجود در جامعه‌ بر اساس ویژگی‌های قومی، جغرافیای، سنی و جنسیتی در تغییر نگرش و ارتقاء مهارت‌های مواجهه با مواد مخدر توصیه می‌شود.