نظام جامع جرم‌یابی در پلیس ایران

Abstract

زمینه و هدف: جرم‌یابی بدون شک دارای اصول و قواعدی است که زمینه و بسترهای کشف علمی جرائم را در چارچوب یک نظام جامع و به صورت ساختارمند، مترقی و محکمه‌پسند فراهم می‌کند. تحقیق حاضر بدنبال طراحی و ترسیم چنین نظام جامعی برای جرم‌یابی در پلیس ایران است. روش: تحقیق حاضر از نظر نوع و هدف، کاربردی و از لحاظ ماهیت توصیفی تحلیلی با استفاده از تکنیک پیمایشی است. از منظر روش‌شناسی، پژوهشی «آمیخته» و از نوع «اکتشافی» است که از دو طریق کمی و کیفی؛ برای دستیابی به نظام جامع جرم‌یابی انجام شده است. مشارکت‌کنندگان در بخش کیفی، شامل خبرگان و صاحب‌نظران حوزة جرم‌یابی از قبیل رؤسای پلیس‌های تخصصی مرتبط در ناجا، معاونین زیرمجموعه و اساتید گروه‌های علمی مرتبط می‌باشند که بر اساس اصل اشباع نظری تعیین شدند. جامعة آماری در بخش کمی متناسب با رده‌های مرتبط با مأموریت جرم‌یابی به تعداد 89 نفر تعیین و با استفاده از جدول مورگان، حجم نمونه به تعداد 73 نفر در نظر گرفته شد. نمونه‌گیری در بخش کیفی، با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و در مرحلة کمی، از روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی استفاده شده است. روش گردآوری اطلاعات در مرحلة کیفی، اسنادی و کتابخانه‌ای و با استفاده از مصاحبة عمیق و نیمه‌ساختاریافتة اکتشافی و در بخش کمی بصورت میدانی و از طریق پرسش‌نامة محقق‌ساخته صورت گرفته است. یافته‌ها: ضمن شناسایی و احصاء ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌ها، بیانگر وجود ارتباط معنادار بین سؤالات مربوط به هر یک از مؤلفه‌ها و نیز رابطة معنادار بین مؤلفه‌های تابعه با ابعاد و عوامل متبوع و نهایتاً ارتباط معنادار بین ابعاد و عوامل با نظام جامع بوده و در مجموع نشانگر تأیید مدل نهایی نظام جامع جرم‌یابی پیشنهادی برای پلیس ایران می‌باشد. رتبه‌بندی ابعاد و مؤلفه‌ها و کم و کیف هر یک از عوامل و اجزاء متبوع و تابع نظام جامع جرم‌یابی نیز از حیث اهمیت و اولویت مشخص شده است. نتیجه‌گیری: نتیجۀ نهایی تحقیق حاکی از طراحی و ارائه نظام جامع جرم‌یابی در پنج بعد شامل، ساختار، محتوا، محیط، روندها و فناوری‌هاست.