جرائم سیاسی از دیدگاه فقهی- حقوقی با نگاهی به قانون جرم سیاسی مصوب 1395 (با تأکید بر جرم بغی)

Abstract

زمینه و هدف: یکی از جرائمی که همیشه مورد اختلاف میان حقوقدانان در خصوص سیاسی بودن یا نبودن آن است، جرم «بغی» است. با تصویب قانون جرم سیاسی در سال 1395، جرم سیاسی و دامنۀ جرائم منتسب به آن مشخص شد. در این تحقیق سعی بر آن است تا جرائم سیاسی در فقه اسلامی و حقوق جزائی مورد بررسی قرار گیرد و بررسی شود که جرم بغی جزء جرائم سیاسی محسوب می‌شود یا خیر؟ روش: روش این تحقیق از نوع توصیفی- تحلیلی است و بر پایۀ اسناد و منابع مکتوب و با مطالعۀ کتابخانه‌ای (بررسی مقالات گوناگون، اسناد و قوانین موجود، کتب فقهی و حقوقی)، به تبیین «جرائم سیاسی» با تأکید بر جرم بغی از دیدگاه فقهی- حقوقی پرداخته شده است. یافته‌ها: بررسی‌های حقوقی نشان داد که جرم «بغی» با توجه به مواد پیش‌بینی‌شده توسط قانون‌گذار در قانون جرم سیاسی مصوب 1395 جزء جرائم سیاسی محسوب نمی‌شود و قانون‌گذار در مواد 287 و 288 قانون مجازات اسلامی آن را جزء جرائم حدی در نظر گرفته است و طبق بند 1 مادۀ 3 قانون جرم سیاسی، جرائم مستوجب حدود، قصاص و دیات جزء جرائم سیاسی محسوب نمی‌شود، اما برخی دیدگاه‌های فقهی بر سیاسی بودن جرم «بغی» تأکید دارند. نتیجه‌گیری: طبق قوانین موجود، جرم «بغی» جزء جرائم سیاسی محسوب نمی‌شود، اگرچه در فقه در مواردی آن را جزء جرائم سیاسی محسوب می‌کنند. بر همین اساس، پیشنهاد می‌شود تا قانون‌گذار به هنگام تصویب قوانین جزائی به‌طور کامل جرم «بغی» را تعریف و آن را جزء جرائم سیاسی قلمداد کند.