بررسی و تحلیل عوامل مؤثر ژئوپلیتیکی بر کارکرد مرز سیاسی در شهرستان مرزی آستارا

Abstract

کارشناسان و صاحب‌نظران مسائل مرزی کارکردهای مختلفی را برای مرزها در قالب‌های سیاسی، اقتصادی، دفاعی و... را برشمرده‌اند که دراین‌بین وجود علائق و مشترکات تاریخی، مذهبی، فرهنگی و اجتماعی میان مردم سرزمین آذربایجان و ایران از همان ابتدای استقلال جمهوری آذربایجان تحولاتی در کارکرد مرز بین دو کشور به وجود آورده، که بازگشایی مرز و آمدورفت اتباع دو کشور و مبادلات مرزی در آن را می‌توان نام برد. بااین‌حال علیرغم تأثیرگذاری مسائل سیاسی بر روابط دو کشور در پی مداخله کشورهای بیگانه، بر اهمیت و کارکرد این نقاط مرزی روزبه‌روز افزوده می‌شود. این نوشتار که باهدف بررسی عوامل مؤثر ژئوپلیتیکی بر کارکرد مرز سیاسی در شهرستان مرزی آستارا می‌باشد که درصدد پاسخ به این سؤال بوده که عوامل تأثیرگذار بر تحولات کارکردی مرز آستارا کدم‌اند؟ نوع پژوهش ازنظر هدف کاربردی و ازنظر روش، تحلیلی- توصیفی و ابزار گردآوری پرسشنامه محقق ساخته است. جامعه آماری تحقیق،67 نفر از دانش‌آموختگان رشته جغرافیای سیاسی دانشگاه آزاد واحد رشت بوده‌اند که روایی آن مورد تائید اساتید و صاحب‌نظران بوده و در این تحقیق، به‌منظور تعیین پایایی پرسشنامه، از روش آلفای کرونباخ استفاده شد که مقدار آن 0.80 بدست آمد. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که کارکرد مرز سیاسی ایران و جمهوری آذربایجان در آستارا متحول شده است و عواملی مانند اجرای آمایش مرزی، عوامل همگنی ژئوکالچر در دو سوی مرز و حضور ایالات‌متحده در آذربایجان بر کارکرد مرز سیاسی آستارا تأثیرگذار بوده است و دراین‌بین مؤلفه‌های مسائل ژئوپلیتیک، استقرار پاسگاه‌های مرزی، نوع رویداد حاکم فی‌مابین ایران و آذربایجان، مسائل دریاچه کاسپین و بالاخره نقش حاکمیت دارای بیشترین رتبه‌بندی را در تأثیرگذاری بر کارکرد مرز سیاسی آستارا داشته است.