تحلیلی بر عوامل موثر بر تداوم تعارضات و تهدیدها علیه میراث فرهنگی کشور

Abstract

طبق تحقیقات و بررسیهای باستان شناسی و آثار و شواهد موجود در حوزه جغرافیای سیاسی کنونی، کشور ایران به لحاظ آثار تارخی حداقل از قدمت 7000 سالهای برخوردار ی است و ان زمان طولانی حکات از منابع سرشار آثار فرهنگی تارخی آن دارد . آثاری که به ییی لحاظ ارزش اقتصادی قابل توجه آن و همچنین وجود بازارهای جهانی تقاضای آثار فرهنگی، همواره مورد توجه باندهای بزرگ بعضاً سازمان یافته قرار گرفته است و سبب تجارت بزرگی شده است که طی سالهای متمادی در یک قرن اخیر منجر به آسیب رسیدن بر پیکر منابع فرهنگی و ملی کشور شده است؛ زیرا کالای که از مرز خارج میشود نه تنها یک اثر فرهنگی و معرف فرهنگ و تاریخ تمدن ان سرزمین است بلکه خود جزء منابع غیرقابل جانشین است. ازسوی دیگر شاید مبالغه نباشد اگر بگوییم به لحاظ تاریخی در دوره ویژه ای قرار گرفته ایم که بخشهای از مردم جامعه ما با تمام مشکلات و مسائل متعدد زندگی روزانه، گرایشهای عمیقی در بازشناسی میراث قومی و فرهنگی خود دارند. ولی در چنین محیطی که دارای شور و شوقی به وقوف بر میراثهای تاریخی است، چه بسا افرادی نیز حضور دارند که به این اشیا به چشم ثروت کلان مینگرند، البته ان مسئله نه تازگی دارد و نه صرفاً دامنگیر کشور ماست. بنابراین با توجه به وسعت، پراکندگی جغرافیایی و فراوانی این آثار نه تنها در شرایط کنونی بلکه در شکوفاترین دوران های اقتصادی و مالی نیزحفاظت کامل از آنها امکانپذیر نخواهد بود. حتی اگر چنین تصوری جامه عمل بپوشد باز هم جلوگیری از تخریب و غارت محوطه های باستانی میسر نخواهد شد مگر آنکه در پای هر محوطه و تپه باستانی یک پست نگهبانی بر پا شود و مأموران مسئول به طور شبانه روز به حراست از آن بپردازند که این امری نامقدور است. بنابراین پرسش مهم چگونگی حفاظت از این آثار و راه های جلوگیری از تخریب و ویرانگری آنهاست.در این مرحله است که سازمان های متولی در امر حفظ و حراست از میراث فرهنگی به فراخور وظایف خود اقدام به مبارزه علیه تخریبگران و غارتگران این آثار میپردازند، اما به لحاظ گستردگی جغرافیای سرزمینی، فراوانی منابع نیازمند حفاظت، هزینه بالای روش های حفاظت و نگهداری، وجود قوانین قدیمی ونامتناسب با وضعیت کنونی، وجود دستگاه های اجرایی متعدد در امر مبارزه با قاچاق آثار فرهنگی -تاریخی، موانع ومشکلات بسیاری را به وجود آورده اند . در این مقاله سعی شده است با توجه به محدودیت ها و مشکلات موجود، نسبت به شناسایی روش های قابل بهبود و مؤثر، بهترین راه های حفاظت از میراث فرهنگی و ملی کشور با شرایط و امکانات موجود بررسی شود.