بررسی نقش تعهد و اعتماد در ایجاد مشارکت: دلالت‌های کاربردی در سیستم‌های آموزش

Abstract

در شرایط تغییر و تحولات پیچیده‌ی محیطی کنونی، سیستم‌های آموزشی سازمان‌ها باید بتوانند ضمن تامین اهداف درون سازمانی، به ایجابات و اقتضائات محیطی نیز با رویکردی راهبردی پاسخ دهند. سیستم‌های آموزشی از هر نوع و در هر سطحی که می باشند می‌توانند زمینه‌های جلب مشارکت معنادار منابع انسانی را فراهم نمایند. البته باید توجه داشت که از مهمترین پیش نیازهای توسعه مشارکت در سیستم‌های آموزشی شکل‌گیری تعهد و اعتماد متقابل در بین افراد است. می‌توان گفت مشارکتی موثر است که متعهدانه و فعالانه باشد و استمرار آن نیز مستلزم وجود تعهد و اعتماد می‌باشد. بر این اساس، در این مقاله، ضمن تبیین رابطه‌ی متقابل میان تعهد، اعتماد و مشارکت در اثربخشی سیستم آموزشی، به تشریح ماهیت و جایگاه این ابعاد در سازمان پرداخته شده است. در ادامه، چارچوب منسجمی از روابط میان این سه متغیر بر اساس مبانی علمی مرتبط با موضوع و پژوهش‌های انجام شده، ارائه شده که می‌تواند مبنایی برای درک بهتر عوامل موثر بر بهبود عملکرد سیستم‌های آموزشی قلمداد شود. براساس یافته‌های این مطالعه‌، تعهد و اعتماد در ارتباط متقابل با یکدیگر از طریق مکانیزم‌های ارزش‌های مشترک، اثربخشی عملکرد، همنوایی و وفاداری می‌تواند زمینه‌ی توسعه‌ی مشارکت معنادار را فراهم نمایند. از طرفی توسعه‌ی مشارکت معنادار نیز بر دستاوردهای سیستم‌های آموزشی دارای اثر واگشتی بوده و بسترهای مناسبی را جهت همسویی بین اهداف فردی و سازمانی، هویت بخشی، پیگیری ماموریت‌های سازمانی و جهت‌گیری هدف و از سوی دیگر شرایط لازم برای بهبود روحیه و کیفیت تعاملات، صراحت و اتکاپذیری را فراهم می‌سازد و در نتیجه در یک کنش واگشتی موجب تقویت تعهد و اعتماد در سیستم می‌شود. در پایان نیز، راهکارها و پیشنهادهای کلیدی برگرفته از این چارچوب برای کمک به مدیران و دست‌اندرکاران سیستم‌های آموزشی آورده شده که در جهت توسعه‌ی ظرفیت‌های سازمانی به منظور ارتقای مشارکت معنادار افراد می‌تواند اثربخش باشد.