عوامل موثر بر آنومی اجتماعی در خانواده‌ شهری و پیامدهای آن (مورد مطالعه شهر تهران)

Abstract

در کلانشهری چون تهران به‌دلیل وجود گروه‌های شهری مختلف، منبعث از قومیت‌های گوناگون، پدیده‌ تضاد فرهنگی در انواع نهادهای اجتماعی به چشم می‌خورد. نهاد خانواده به عنوان مهمترین رکن جامعه علاوه بر آسیب‌پذیری از این تضادها و تعارضات هنجاری، از درون نیز به دلیل نبود تقسیم‌کار سازمان یافته و عدم پذیرش نقش‌ها و برخی دیگر از عوامل در معرض فروپاشی و گسست شدید قرار گرفته است. با این شرایط به علت عدم تطابق در فرهنگ‌ها در سطح کلان و نبود وفاق هنجاری در درون خانواده برای دستیابی به اهداف مشخص، ابزارهایی متفاوت و گاهاً نامشروع توسط اعضا انتخاب می‌شوند. از این منظر مهمترین نمود چنین وضعیتی رواج محرومیت، بدبینی، بی‌اعتمادی و ناخشنودی، از عناصر اصلی شکل‌دهنده آنومی می‌باشد. هر نهاد و جامعه‌ای که دچار وضعیت آنومیک شود خواه‌ناخواه عناصر پیونددهنده آنها دچار سستی و ازهم‌پاشیدگی شده و زمینه بروز آسیب‌های اجتماعی فراهم می‌گردد. باتوجه به‌اینکه موضوع پیرامون بررسی آنومی در میان خانواده‌های شهر تهران می‌باشد، براین مبنا هدف بررسی نحوه شکل‌گیری آنومی در خانواده و نیز شناخت پیامدهای این آسیب بر خانواده و نیز جامعه می‌باشد. همچنین سوال اساسی اینگونه مطرح می‌گردد که چه عواملی باعث بوجود آمدن آنومی در نهاد خانواده گردیده و سپس آنومی حادث شده چه تأثیری روی بافت و خانواده شهری گذاشته است. در این تحقیق هم از روش مشاهده میدانی و هم از روش پیمایش بهره جسته‌ایم. جامعه آماری این پژوهش شامل خانوارهای ساکن در گتوهای قومیتی شهر تهران هستند که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای مورد پرسش قرار گرفته‌اند؛ همچنین از طریق مشاهده میدانی مدل کارتوگرافی آنها مشخص گردیده است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد آنومی در بین خانواده‌ها براثر برخوردها و تضادهای فرهنگی جامعه چندقومیتی و نبود وفاق هنجاری در درون خانواده‌ها بوجود آمده است.